Aardgasvrije wijken: van de klimaattafels de leefwereld in

| 19 december 2018

Het klimaatakkoord heeft veel in gang gezet. We kunnen nog lang en intensief onderhandelen, of nu aan de slag gaan en leren van de lessen uit de praktijk. Wat mij betreft wordt 2019 het jaar van learning by doing. Opstaan van de klimaattafels, de leefwereld in!

2018 was het jaar van het klimaatakkoord. De onderhandelingen hierover zijn nog steeds in volle gang. Deze kerst verloopt er weer een belangrijke deadline en hopen de sectortafels tot een finaal akkoord te komen. Voor de sectortafel gebouwde omgeving gaat het bijvoorbeeld om het uitwerken van de wijkaanpak naar aardgasvrij wijken. Met richtlijnen, participatieprincipes en een zoektocht naar de hard nodige financiële en juridische arrangementen probeert het klimaatakkoord het proces naar een aardgasvrije wijk te schetsen. Dat is voor een groot deel tasten in het duister, want er is nog nauwelijks praktijkervaring mee opgedaan.

Gecontroleerd vallen en opstaan

We zijn net begonnen met echte projecten in de eerste wijken. Niet alleen in de 27 proeftuinen die het ministerie van BZK eerder dit jaar lanceerde. Op allerlei plekken in het land is de route naar aardgasvrije wijken ingezet. Dat betekent vallen en opstaan, learning by doing. Maar laten we wel zoveel mogelijk gecontroleerd vallen en opstaan, door in ieder geval voldoende capaciteit vrij te maken. Op verschillende plekken zie ik gemeenten worstelen met een gebrek aan menskracht en middelen. En dat terwijl we om deze transitie in te zetten de beste mensen nodig hebben, die durven stappen te zetten in een ontwikkelend terrein, die op zoek gaan naar innovatieve manieren om de energietransitie rendabeler en uitvoerbaar te maken, die de wijk ingaan om te luisteren en het verhaal te vertellen.

Risico op weg-ebben van energie

In een aantal wijken krijgen bewoners de lead in het uitdenken van hun aardgasvrije of energieneutrale wijk. Vol enthousiasme gaan werkgroepen aan de slag, om er vervolgens na een half jaar achter te komen dat het allemaal erg ingewikkeld is. Iedereen binnen korte tijd aan het isoleren te krijgen zonder extra financiële instrumenten blijkt vrijwel onmogelijk. Een nieuw warmtenet ontwikkelen in een gemeente, ga er maar aan staan. Het resultaat: het enthousiasme ebt weg en een jaar na start is er nog steeds geen plan.

Ik ben niet tegen een bottom-up benadering, maar wel professionele begeleiding. Want de energietransitie is niet iets dat mensen er zomaar even bij doen. Het gaat om ongelofelijke investeringen, om veranderingen voor én achter de voordeur, om de grote verbouwing van Nederland.
Niemand weet hoe je de perfecte wijkaanpak uitvoert. Maar laten we het wel zo goed mogelijk doen met de kennis van nu, door hier onze beste mensen op te zetten. Want de energietransitie is te groot om op procesgeld te bezuinigen. Dat gaat met vallen en opstaan, maar dan wel gecontroleerd.
Laten we daarom zo snel mogelijk zorgen voor voldoende inzet van professionele procesbegeleiders, communicatie- en participatiekrachten in de eerste wijken. Gemeenten hebben die nodig om een geloofwaardige regisseur te kunnen zijn. Rijksoverheid: zet hierop in!

Jade Oudejans

jade.oudejans@overmorgen.nl