Adaptief

| 10 januari 2017

Darwin leerde het ons al: niet de sterkste of de slimste overleeft, maar hij die zich het beste aanpast aan de omgeving. Wat leren we daarvan voor de gebiedsontwikkeling?

Bij de dijkverhoging hebben ze dit gedachtengoed in ieder geval al omarmt: daar doen ze aan adaptief watermanagement. Vroeger was de strijd tegen het water vooral een technisch verhaal: rechte dijken, weinig respect voor de natuur en de pittoreske dijkhuisjes. Gaandeweg veranderde dit, werden de huizen ontzien en werd natuur belangrijker. Ook het omgaan met veiligheid veranderde: eerst wilden we met techniek de veiligheid onder controle houden en nu bewegen we mee met het water (dit is dus het adaptieve). In Ruimte voor de Rivier werd dat de norm en kwam er veel aandacht voor natuur en milieu en voor ruimtelijke kwaliteit. Verder gingen bewoners meer meedenken, waardoor er betere plannen kwamen met meer draagvlak en minder procedures.

Als je het naar een hoger plan tilt, zie ik gelukkig steeds meer aandacht komen voor klimaatadaptie. Als gevolg van het veranderende klimaat hebben we vaker met extremer weer te maken (verdroging, heviger regenbuien, hittestress). Op allerlei fronten zijn overheden nu, samen met partners en burgers, aan het anticiperen daarop. Bodem, water en groen worden steeds vaker integraal bekeken en men zoekt daarbij naar kansen die het natuurlijke systeem biedt voor nieuwe economische initiatieven.

Ook in bijvoorbeeld de woningbouwplanning komt Darwin steeds vaker om de hoek kijken en raakt adaptief programmeren in zwang. Het gaat dan om meebewegen met ontwikkelingen. Denk niet dat de toekomst al vast ligt, maar hou een slag om de arm en hanteer een stap-voor-stap-aanpak. Daarmee creëer je ruimte om te kunnen inspelen op nieuwe ontwikkelingen en veranderende inzichten. Beslissingen voor de korte termijn worden zo verbonden met opgaven voor de lange termijn. Klinkt eigenlijk erg logisch allemaal. Je zou het zelfs kunnen doortrekken naar adaptief beleid: hoe ga je slim om met onzekerheden en kansen, door deze te onderkennen en transparant mee te nemen in de besluitvorming?

Voor het nieuwe jaar hoop ik dat minister Blok het adaptief toewijzen gaat introduceren. De woningcorporaties hebben nu een jaar lang hun woningen passend toegewezen. Dat betekent dat mensen met een laag inkomen in huizen met een lage huur moeten wonen. In de praktijk komt dit erop neer dat de wijken met goedkope woningen volstromen met mensen met een laag inkomen. Dat is niet goed voor deze wijken. Ook hier in Zutphen hebben wij van die buurten. Mijn collega Jasmijn is daar net begonnen als wijkregisseur. Het eerste wat ze mij meldt na haar kennismaking met de mensen uit het veld is dat de druk op de wijk steeds meer toeneemt. Verwaarlozing, verwarde personen, schuldenproblematiek, overlast en ga zo maar door. Zutphen is niet uniek daarin; lees het schrijnende verhaal over ’t Ven in Eindhoven in het Aedes Magazine van november 2016 en je ziet dat in talloze andere wijken precies hetzelfde speelt.

Ik heb de oplossing niet voorhanden, maar ergens moet er iets aangepast worden om deze wijken te laten overleven.


Uko Post
Adviseur Ruimte en Wonen bij Gemeente Zutphen

Meer blogs van Uko Post