Afwegen

| 27 juli 2017

Hoe omgaan met bestuurlijk afwegingsruimte, blijkt een van de grote uitdagingen voor overheden op weg naar de Omgevingswet. Het wordt met stip genoemd als een van de verworvenheden van de nieuwe wetgeving, naast het versimpelen en versnellen van besluitvormingsprocedures. Bestuurders en hun beleidsambtenaren krijgen, binnen politiek bepaalde kaders, de ruimte om af te wegen tussen uiteenlopende belangen. Gebiedsgericht denken staat voorop. We timmeren de ontwikkelmogelijkheden in een bepaald gebied niet meer dicht met in beton gegoten regels en normen. We geven juist ruimte aan initiatieven die we wenselijk achten, maar willen ons net zo goed laten verrassen door goede ideeën. Als ze de kwaliteit van het gebied maar ten goede komt.

Bij de discussies en debatten over hoe je dat vorm geeft, komt steevast het punt van de rechtszekerheid langs. Hoe borg je belangen van bewoners en ondernemers in een gebied tegen mogelijke nieuwe ontwikkelingen, is dan een cruciale vraag.

Het klinkt zo mooi: in plaats van de regels moet de intentie, het hogere doel, centraler komen te staan in de besluitvorming. Echter, gezondheid en veiligheid zijn twee thema’s die weinig schuiven met normen lijken toe te staan. Vandaar dat de professionals uit die sector zich de afgelopen tijd stevig roeren. Daarbij is het ook nog eens de vraag of bijvoorbeeld Europese normen voor luchtkwaliteit de komende jaren niet verder zullen worden aangescherpt. We staan nog maar aan het begin van de energietransitie, en we zien nu al naast heel veel mogelijkheden, allerlei bezwaren opdoemen.

De bal ligt bij de politiek. Dat is de arena voor het spel tussen enerzijds ruimte bieden en anderzijds zekerheid borgen. Als dat op een democratische en dus transparante wijze gebeurt, kan het de politiek weer in het hart van de samenleving plaatsen. We zien daar echter toch weer de reflex om met nieuwe regels belangen te verdedigen. Neem de actie in de Tweede Kamer om een soort van economische effectrapportage voor ruimtelijke plannen in te voeren. Kortom, wie haalt politici en bestuurders uit hun comfort zone en leert ze de nieuwe spelregels hanteren?

Marcel Bayer, hoofdredacteur