Amsterdam is krimpgemeente

| 3 september 2020

Lijnrecht tegenover alle beeldvorming in is Amsterdam een krimpgemeente geworden. De uittocht van gezinnen uit Amsterdam was al langere tijd bezig. Al jaren was de groei van deze gemeente niet meer het gevolg van de aantrekkingskracht van de stad. Reeds geruime tijd vertrekken meer mensen uit de hoofdstad dan er vanuit het land binnenkomen. Ze gaan veelal naar gemeenten in het metropolitane gebied, maar ook naar verder weg in eigen land. Dat werd gecompenseerd door de instroom van buitenlandse studenten en expats. Die twee groepen laten het nu afweten en sinds jaren is er in absolute getallen sprake van krimp.

Natuurlijk speelt de corona hier een rol. Het is goed denkbaar dat buitenlandse studenten en expats om die reden Amsterdam mijden. Het is moeilijk te voorspellen hoe blijvend dit effect zal zijn. Maar dat de groei al vele jaren een gevolg is en afhankelijk blijkt van deze twee categorieën, is wel een kwetsbaar gegeven. Blijkbaar is Amsterdam niet aantrekkelijk genoeg voor binnenlandse migratie. Natuurlijk zal de (on)betaalbaarheid van de woningen daarbij een rol spelen. Maar het eigenaardige is dat er blijkbaar bij heel veel andere steden in ons land nog wel sprake is van een ‘trek’ naar de stad, zij het hier en daar ook wat minder.

De corona zorgt niet alleen voor veel minder buitenlandse studenten en expats. Mensen zijn zich meer bewust van de behoefte aan ruimte en vluchten om die reden vaker naar kleinere gemeenten waar de woningen ruimer zijn en minder duur. Zie het FD.

‘Blijkbaar is Amsterdam niet aantrekkelijk genoeg voor binnenlandse migratie’

Is de afname van de aantrekkelijkheid voor gewone Nederlanders een gevolg van de aanhoudende verdichting van de stad? Is het gegeven dat Amsterdam per inwoner slechts 0,8 boom heeft en daarmee het allerlaagste scoort van alle gemeenten in ons land, een signaal? Is het feit dat mensen in Amsterdam gemiddeld twee jaar eerder overlijden dan in de rest van het land, reden voor de onaantrekkelijkheid? Is de overlast van toeristen reden om de stad als woongemeente te mijden? Is dat het gevolg van de grotere (psychische) gezondheidsrisico’s?

Voor Amsterdamse bestuurders zouden deze signalen reden moeten zijn om zich op het beleid te bezinnen. De wethouder voor wonen liet al weten dat als deze tendens zich voortzet er meer accent op grotere en grondgebonden woningen moet komen. Met deze tendens doelde hij op het wegblijven van buitenlandse studenten en expats. Dat is natuurlijk heel vreemd: als die in een post-coronatijdperk zich weer volop aandienen, wordt het huidige beleid van superkleine woningen blijkbaar weer voortgezet. Zijn deze categorieën belangrijker dan de gezinnen? Jan Latten liet recent weten dat een stad niet kan zonder de backbone van de middengroepen. Die komen niet aan bod door de woningopbouw met aan de ene kant veel sociale huur waarvoor ze niet in aanmerking komen, en aan de andere kant onbetaalbare koopwoningen. Maar als het aan de wethouder ligt gaat er voor die groep in Amsterdam pas gebouwd worden als buitenlandse studenten en expats het definitief laten afweten. De wereld op z’n kop.

Bij nogal wat beleidsmakers was er de laatste jaren kritiek op de geldbedragen die het kabinet beschikbaar stelde voor krimpgebieden. ‘Je kunt niet tegen de stroom inroeien’, dus al te veel middelen naar de krimpregio’s is geld weggooien. Veel beter is het om het geld te concentreren op de gebieden waar de groei ‘van nature’ zich al voordoet: go with the flow. De groei stimuleren waar die al is, zou het meest effectief zijn. Ik ben erg benieuwd of deze beleidsmakers Amsterdam nu gaan schrappen uit het lijstje van grote slokops van rijksgeld.

Jos Feijtel