De stad als schatkist

| 2 oktober 2019

Op 13 jarige leeftijd besloot ik samen met in de buurt wonende neefjes, nichtjes en vriendjes om een feestje te bouwen. Nu wil het geval dat mijn oma een fietsenstalling had, voorzien van een stopcontact voor een draagbare platenspeler, die voldoende ruimte bood om een stuk of vijftien feestende pubers te herbergen. Het enige wat nog ontbrak was wat geld voor frisdrank en chips. Dat mocht echter geen probleem zijn. We gingen van deur naar deur om oude kranten op te halen en struinden de straten af op zoek naar metalen. Bij de voddenboer werd onderhandeld over de kiloprijs en het gewicht door middel van een unster bepaald. Na een weekend zwoegen hadden we voldoende bijeen vergaard om een spetterend feestje te bouwen.

De stad is een waar El Dorado

De voddenboer is uit het straatbeeld verdwenen, maar leeft nu in andere gedaantes voort. De kringloop en de gemeentelijke inzamelstations doen al jaren goede zaken. Helemaal trendy is natuurlijk urban mining. De moderne variant voor het verzamelen van grondstoffen die traditioneel uit mijnen worden gewonnen. Ja, de stad is waarlijk een modern El Dorado, een mekka voor schatgravers. Goud en koper uit elektronica, lood uit accu’s, aluminium van oude velgen en ga zo maar door. Helaas trekt een El Dorado ook avonturiers van minder allooi. De hoge kiloprijzen zorgen voor diefstal door zogenaamde koperdieven. Loodslabben, leidingwerk en kabels (al of niet in bedrijf) worden met gevaar voor eigen of andermans leven buitgemaakt. In het verleden bleken zelfs putdeksels niet veilig voor de grijpgrage handjes.

Verduistering van materiaal uit de stad kent vele redenen

Niet al het herbruikbare materiaal verdwijnt uit winstbejag uit het straatbeeld. Ook decoratie is een belangrijke beweegreden. Het is van alle tijden dat een straatnaambord of verkeersbord een geweldige upgrade van je kamer betekent. Bij mogelijke gevolgen staat men natuurlijk niet stil, laat staan bij de kosten die dat voor de gemeenschap meebrengt.
Naast winstbejag, decoratie en lol is er ook een reden met een heel ander oogmerk. Een reden die niet in alle gevallen goed te praten is, maar toch een glimlach op mijn mond kan toveren: transformatie, het verwerven van een object om hier een andere, innovatieve  bestemming aan te geven.

Een goed voorbeeld van transformatie is het veelgeprezen winkelwagentje. Studenten liefkozen het geraamte op wielen om deze in te zetten als BBQ, opslag, boekenkast en ga zo maar door. Ik waag mij even niet aan de discussie of het feit dat je er een muntje in doet en er geen tijdslimiet aan het gebruik is gesteld, het wel of geen diefstal conform art. 310 Wetboek van Strafrecht maakt.

Wat trouwens ook erg populair blijkt te zijn is de toepassing van winkelmandjes. Zo zag ik aan het strand een bromscooter uitgerust met zo een mandje. Een geweldig goedkoop alternatief voor een duur scooterkoffertje.

Trashurehunters zijn de nieuwe avonturiers

Nu kun je bij al deze verdwijningen natuurlijk je wenkbrauwen fronsen, maar er zit toch ook een lichtpuntje aan. Hebben we het hier niet over een, weliswaar ontoelaatbare, vorm van urban mining? Is het niet juist een signaal van creatieve kracht bij veel jongeren? Als we dat nou eens in legale zin kunnen omzetten.

Neem de Thaise ontwerper Apichai Inthutsingh die er in is geslaagd om afgedankte winkelwagentjes, gedoneerd door de supermarkten, om te bouwen tot rolstoel voor armlastigen. Een geweldig initiatief! Of dichter bij huis zag ik deze zomer een trashure hunt bij een station waar kinderen een beloning kregen bij het inleveren van gevonden rommel. Top!

En dan hebben we het nog niet eens over de recente technieken van het recyclen van beton, of het eindeloos kunnen recyclen van PET-flessen. Hoewel ik de noodkreet van Greta Thunberg op de VN-klimaattop van afgelopen week zeer serieus neem, put ik toch vooral hoop uit dit soort ontwikkelingen. Trashure hunters, goede oogst gewenst!

Fred Bransen
programmamanager ruimtelijke kwaliteit/consultant bij ingenieurs- en adviesbureau Tauw
fbransen@casema.nl

Trashure Hunt Station te Scheveningen