Dekselse Rio

| 16 augustus 2016
Fred Bransen

Fred Bransen

Naast het feit dat Brazilië gezegend is met een van de grootste zoetwatervoorraden ter wereld, kent het ook grote waterproblemen. Naast landafschuivingen en droogte is ook de waterkwaliteit volop in het nieuws gekomen. De baai bij Rio de Janeiro blijkt ernstig verontreinigd en doet veel watersporters de wenkbrauwen fronsen.

De belangrijkste oorzaak is het ontbreken van een goed werkend rioleringssysteem. Vele woningen zijn niet aangesloten op het rioolstelsel. Vuil spoelt met het regenwater in zee. En dat terwijl Brazilië een van de eerste landen is die al in 1857 begon met de aanleg van een modern rioleringssysteem. Gelukkig heeft de slechte waterkwaliteit surfer Dorian van Rijsselberghe en zwemster Sharon van Rouwendaal niet van een gouden plak weerhouden.

Ja, het ontbreken van riolering is een groot probleem. Maar soms is ook de aanwezigheid van riolering een kleine hindernis. Wie heeft niet de koude rillingen over het lijf voelen gaan bij het vallen van wielrenster Annemieke van Vleuten bij de afdaling in Rio. Even dacht ik dat ze slipte over een gladde putdeksel. De val bleek echter het gevolg van een stuurfout die ze op een verkeerde manier probeerde te corrigeren. Snelle racesporten en putdeksels gaan niet hand in hand. Putdeksels bij de formule 1 in Monte Carlo worden zelfs vast gelast of gekneveld om te voorkomen dat door de zuiging van de wielen deze worden losgetrokken.

Naast stroefheid en gewicht zijn er meer aspecten aan een putdeksel die je op het eerste gezicht wellicht niet zou vermoeden. Weet u bijvoorbeeld waarom de meeste putdeksels rond zijn? Inderdaad, dan kan hij niet niet in de put vallen. Ja, over alles is nagedacht. Eén aspect in het ontwerp van een putdeksel is in Nederland een ondergeschoven kindje. Dat is het esthetisch aspect. We komen niet verder dan saaie blokjesdeksels met de naam van de fabrikant.
Ach ja, hoor ik u al denken: al draagt een aap een gouden (olympische) ring, het is en blijft…

Dortmunder putdeksels

Putdeksels Dortmund

Toch hierbij wellicht een ijdele poging van een fervent putdekselliefhebber om ook u een dekselse fan te laten worden.

Laatst was ik met collegae in Dortmund waar de putdeksels, naast het botanische park, het hoogtepunt van de stad vormde. Ja, dit zegt inderdaad iets over de aantrekkelijkheid van Dortmund, echter de putdeksels mochten er niettemin zijn. Een reeks van fraai vormgegeven deksels sieren de stad en bestrijden de tekst van Ramses Shaffy’s lied “hoog Sammy kijk omhoog Sammy want daar is de blauwe lucht”. Als pikant detail ziet de oplettende kijker dat de deksels, naast historische afbeeldingen, ook reclame bevatten. Klaarblijkelijk mogen ondernemers de deksels ontwerpen en exploiteren.

Gelukkig zijn er ook in Nederland verlichtte geesten die aan het juk van uniformiteit zijn ontsnapt. Neem nu de straatkolken in het centrum van Deventer. Als je goed kijkt wat lees je dan? Inderdaad Deventer!

Straatkolk Deventer

Straatkolk Deventer

Ook weet ik mij als putdekselliefhebber in het gezelschap van andere die in de put zitten. De kunstenaar Paal Baars bijvoorbeeld heeft een aantal zeefdrukken vervaardigd op basis van mondiale putdeksels. Ook een putdeksel van Rio de Janeiro heeft hij voor de eeuwigheid vastgelegd. Zo zijn we weer terug in het dekselse Rio.
Minolta DSC

Zeefdruk Paul Baars

Favela’s zijn ten behoeve van de Olympische Spelen opgeschoond. Criminaliteit is aangepakt en de openbare ruimte heeft een boost gehad. Maar is dit de finish of een startschot? Druppelt de criminaliteit weer binnen of wordt het moment gebruikt om ook daar de publieke voorzieningen op een hoger plan te brengen. Riolering aanleggen, woningen aansluiten, de stad klimaatproof maken en een veilige haven voor de bevolking bieden. Hopelijk beseft men dat investeren in een goed rioleringsstelsel een zegen is en zeker geen bodemloze put. Kom op Rio, laat het een startschot zijn voor een sprint naar een gouden plak!

Fred Bransen is als programmamanager ruimtelijke kwaliteit/consultant werkzaam bij adviesbureau Tauw

Klik hier voor meer blogs van Fred Bransen.