Drie adviezen om de isolatieopgave écht te versnellen

| 28 januari 2021

Onder de titel Nieuwe Energie schrijven Jade Oudejans, Ferdinand Michiels en Nick Knoester, adviseurs bij Over Morgen, maandelijks in ROm een column over de energietransitie. Deze staat in ROm 1-2, januari-februari 2021.  ROm is het maandelijkse vakblad over de fysieke leefomgeving. Neem nu een thuisabonnement.

“Ik zie door de bomen het bos niet meer”, geeft een bewoner aan op een avond over isolatie en aardgasvrij. “Moet ik nou korrels, pur of Tonzon onder mijn vloer stoppen … Hoe weet ik dat ik er later geen spijt van krijg?” Het is een veelgehoord probleem. Eenduidige informatie over ‘de goede stappen’ is lastig te vinden. Gelukkig komt de rijksoverheid in 2021 met iets nieuws: de standaard. Die standaard geeft per woningtype aan welke warmtevraag je moet bereiken als voorbereiding op de stap naar aardgasvrij. Daaraan gekoppeld zijn streefwaarden per maatregel, die ervoor moeten zorgen dat áls je dan die vloer isoleert, dat ook de juiste isolatiewaarde oplevert. De standaard wordt gekoppeld aan een nieuw energielabel, zodat je als eigenaar kunt volgen hoe ver je bent.

Een langverwachte ontwikkeling die kansen biedt. Want dat we versneld moeten isoleren, is inmiddels wel duidelijk. Isolatie is de eerste, essentiële stap richting energiezuinig en aardgasvrij wonen. Het levert snel klimaatwinst op. En er is nu momentum! Frans Timmermans heeft een Europese renovatiegolf aangekondigd. Gemeenten leveren dit jaar hun transitievisies warmte op waarin isolatie een duidelijke rol krijgt. Zelfs Arjen Lubach is voor. Maar er is extra inzet nodig om écht versnelling te creëren. De afgelopen tijd sprak ik veel met bewoners, gemeenten en marktpartijen over de particuliere isolatieopgave. Ik haal daaruit drie concrete adviezen: maak het simpel, maak een plan, maak het dwingender.

Maak het simpel, maak een plan, maak het dwingender

Een standaard, uitgedrukt in warmtevraag in kWh/m2, is nog niet de eenduidige informatie waar woningeigenaren op zitten te wachten. Het is een begin, maar er is een enorme communicatieslag nodig, waarin het Rijk, gemeenten, energieloketten, energiecoöperaties allemaal een belangrijke rol spelen.

Woningeigenaren isoleren veelal stap voor stap. Tussen stappen kan zo tien jaar tijd zitten. Dat zorgt ervoor dat maatregelen slecht op elkaar zijn afgestemd en dat name kierdichting en ventilatie vaak achterblijven. Wat erg zou helpen, is als elke woning – wellicht gesubsidieerd – een concreet stappenplannetje krijgt om zorgvuldig naar de standaard te gaan. Met slim gebruik van data is dat niet duur. Zo’n blik op het totaal aan maatregelen, inclusief volgordelijkheid, ontbreekt nu meestal volledig. Het geeft richting aan marktpartijen en vergroot voor huiseigenaren de zekerheid dat ze slimme stappen zetten. Dit kan bovendien buurtgericht of doelgroepengericht worden ingezet in gemeentelijke isolatieplannen.

Op dit moment zijn woningeigenaren nergens toe verplicht en zijn het veelal hoogopgeleide huishoudens die isolatiesubsidies opstrijken. Dat kan anders en eerlijker. Denk na over verplichtingen op logische momenten. Het verplichten van een besparingsadvies bij verhuizing – en op termijn zelfs het verplichten van isolatiestappen bij aankoop, gepaard aan goede financieringsopties – vindt veel draagvlak bij de markt. Het zorgt ervoor dat iedereen de kans krijgt op een comfortabele woning. Ook bewoners onderschrijven de aansluiting bij dit natuurlijke moment. Bedenk daarbij dat in meer dan negentig procent van de woningen mutatie plaatsvindt voor 2050! Een kans om niet voorbij te laten gaan.  

Jade Oudejans