Een bouwende overheid

| 2 februari 2016
Jaco Boer

Jaco Boer

Het was een opmerkelijk bericht in dagblad Cobouw afgelopen maand. De Britse regering gaat de komende jaren op eigen initiatief duizenden goedkope woningen bouwen. Nog dit jaar gaat op vier locaties rond Londen de spade in de grond voor dertienduizend koopwoningen. Tot 2021 moeten er in het Verenigd Koninkrijk op kavels van de overheid in totaal dertigduizend huizen voor starters bij zijn gekomen. Voor de operatie trekt het kabinet een slordige 3,5 miljard pond uit.

In zijn aankondiging had minister-president David Cameron het over een radicale breuk met het bestaande woningbeleid en dat is niets te veel gezegd. Een overheid die zelf voor projectontwikkelaar gaat spelen, is vloeken in de kerk van de neo-liberalen die de lakens uitdelen in het Britse kabinet. Thatcher zou zich omdraaien in haar graf als ze hoorde wat haar partijgenoot van plan is.

Toch heeft Cameron weinig keuze: in grote delen van het Verenigd Koninkrijk is de woningmarkt hopeloos vastgelopen. Londen spant de kroon: alleen hoogopgeleide tweeverdieners met een riant salaris en vermogende buitenlanders kunnen zich de torenhoge woningprijzen veroorloven. Andere huishoudens trekken aan het kortste eind en verhuizen noodgedwongen naar de periferie, met urenlange reistijden van en naar het werk als gevolg.

Voor Nederlandse beleidsmakers is de Britse woningmarkt een nachtmerrie. Toch zijn de verschillen met ons eigen land kleiner dan gehoopt. Natuurlijk, de vierkante meterprijzen in Amsterdam staan (nog) niet in verhouding tot die in Londen. Maar in onze hoofdstad kunnen zo langzamerhand ook alleen goedverdienende tweeverdieners zich binnen de ringweg ten zuiden van het IJ nog een eigen woning veroorloven. Starters moeten genoegen nemen met een piepklein (huur)appartement dat bij de komst van het eerste kind moet worden ingewisseld voor iets groters buiten de stad. Welkom in de file!

Ik ben benieuwd of Rutte, met enige vertraging, de opmerkelijke stap van zijn collega volgt en miljarden vrij maakt voor de bouw van betaalbare woningen. Het Britse woningbeleid is in de afgelopen decennia voor Nederlandse beleidsmaker altijd een belangrijke inspiratiebron geweest. Of het nu ging om de aanpak van achterstandswijken of de vorming van wijkondernemingen (‘community trusts’), de ogen zijn vaak op het Verenigd Koninkrijk gericht.

Met de aangekondigde bouw van 23.000 noodwoningen voor statushouders is de ban op een bouwende overheid binnen de VVD in ieder geval gebroken. Wanneer zien de liberale voorlieden in dat een correctie op het marktfalen – van commerciële ontwikkelaars én woningcorporaties – ook voor andere groepen heilzaam kan zijn? In Assen hebben ze de knop al omgezet. Uit onvrede met de lange wachtlijsten voor starters bouwde de gemeente er zelf enkele tientallen betaalbare huurwoningen. Net als in de jaren vijftig toen gemeenten vanuit het Bouwfonds de woningbouw weer op gang hielpen, merkte de lokale wethouder snedig op bij de eerste steenlegging. Wie volgt?

Jaco Boer
@jaco_boer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *