Einde aan de pret?

| 3 september 2020

Het was een merkwaardige ervaring die veel Amsterdamse binnenstadsbewoners dit voorjaar hadden. Straten die normaal zijn gevuld met drommen toeristen die meer oog hebben voor coffeeshops en ijswinkels dan passerende fietsers, waren uitgestorven. Geen rijen meer voor Madame Tussauds en in de rondvaartboten kon je de bezoekers op één hand tellen. Omliggende wijken waren juist wat drukker geworden, met thuiswerkers die een boodschap deden voordat ze weer achter hun computer kropen. Binnentuinen en plantsoenen vulden zich met spelende kinderen die hun schooltaken af hadden of pauze namen van hun online les.

Er zijn meer steden waar het coronavirus in één klap duidelijk maakte hoe afhankelijk ze waren geworden van wereldwijde bezoekersstromen. Barcelona, Brugge, Venetië: hun historische centra werden van de ene op de andere dag ghost towns, zonder consumenten die hun euro’s wilden uitgeven. Bewoners waren er al eerder vertrokken door de monocultuur die op deze plekken was ontstaan. Terwijl erfgoedliefhebbers weer ongestoord genoten van mooie gevels en pittoreske straathoekjes, vroegen hoteleigenaren en cafébazen zich af of hun bedrijf het einde van het jaar nog zou halen. Voor de stad zou het een economische ramp zijn: 70.000 mensen zijn er voor hun baan afhankelijk van de buitenlandse gast.

‘Het is slimmer om vroegtijdig een hotelstop of een verbod op vakantieverhuur af te kondigen dan achteraf de kraan weer proberen dicht te draaien’

Wat weegt voor stadsbestuurders zwaarder: economische voorspoed of bewonerswelzijn? En laten toeristen en ‘thrillseekers’ zich eigenlijk wel van een bezoek afhouden als er niet een rigoureus reisverbod wordt afgekondigd? De drommen bezoekers die de Wallen weer bevolkten na de versoepeling van de lockdown, zijn een klap in het gezicht voor iedereen die gelooft in minder ingrijpende maatregelen. Als zelfs hoge besmettingsaantallen en mondkapjes pretzoekers niet kunnen tegenhouden, zijn toegangspoortjes en een Amsterdam-visum dan nog het enige alternatief?

Voor de hoofdstad lijkt de situatie onbeheersbaar geworden, maar andere steden als Groningen, Maastricht en Den Bosch kunnen het tij misschien nog keren. Zij moeten zich serieus afvragen hoeveel verblijfs- en dagtoerisme hun stad aan kan voordat bewoners in opstand komen. Het is slimmer om vroegtijdig een hotelstop of een verbod op vakantieverhuur af te kondigen dan achteraf de kraan weer proberen dicht te draaien. Amsterdam laat zien dat dit bijna niet zonder politieke en economische schade kan.

@jaco_boer