Energielaboratorium

| 7 juni 2017

Nederland is één groot energielandschap, maar door onze decennialange gewenning aan gemakkelijk te importeren aardolie en te winnen aardgas, lijken we dat te zijn vergeten. Daarmee kunnen we ons land tot een wereldlaboratorium maken voor energie. Nu nog de overtuiging van het moeten, als grondslag voor het echt willen.

De geschiedenis van het lab
Het begon met het massaal kappen van bomen voor hout in kachels. Zandverstuivingen zijn er nog relicten van. Vanaf begin 17de eeuw zijn polders zoals de Beemster drooggelegd met windenergie. In dezelfde Gouden Eeuw is op grote schaal veen ontgonnen. De Loosdrechtse en Vinkenveense Plassen hebben er hun bestaan aan te danken. De Industriële Revolutie vanaf 1870 leunde op de beschikbaarheid van steenkool. Kort na de inlijving van Limburg (11 mei 1867) werd het zuidelijke deel schier van haar ondergrond ontdaan en op de Veluwe en elders werden grove dennen als aankomende stutpalen voor in de mijnen aangeplant. Vanaf 1962 was ook de bodem van Groningen aan de beurt. Er is voor tientallen miljarden aan aardgas gewonnen en pas nu overschaduwen de consequenties de baten. Eind jaren zestig luidden opstanden in Borsele en Dodewaard het omstreden avontuur met twee kerncentrales in. Begin jaren zeventig begon De Kleine Aarde met een tegenbeweging en zette in op vergisting en verbranding van biomassa.

Rond 1990 verrezen de eerste netwerken van moderne windmolens op land. Rond de millenniumwisseling kwam zonne-energie op in de vorm van panelen en later als collectoren. Weer iets later viel het oog op energie uit benutting van getijdenwerking en osmose tussen zoet en zout water en energie uit de bodem. Geothermische bronnen en Warmte-Koude-Opslag zijn in korte tijd gangbaar geworden in de bouw, waar nul-op-de-meter voor nieuwbouw de norm begint te worden. Inmiddels wordt ook al geëxperimenteerd met winning van energie door planten en haalt de hoop op kernfusie met regelmaat de media. Op de Noordzee verrijst het ene offshore windpark na het andere. De opslag van elektriciteit is een issue van de grootste multinationals. In Nederland worden in Metalot (bedrijventerrein rondom Nyrstar) grenzen verlegd in het opslaan in metaal.

De overtuiging van het moeten
Nederland is een volledig in cultuur gebracht gebied, waarin sommige vierkante meters al tientallen malen over de kop zijn gegaan. Ruimtelijke rust is in ons land per definitie tijdelijk. Dat was zo en dat blijft naar verwachting zo. Zeker nu we op termijn af moeten van onze verslaving aan gemakkelijke fossiele energie en onze energiebehoefte onverminderd groot zal blijven. Want ook los van klimaatverandering als motief, is de beschikbaarheid van economisch winbare fossiele energie eindig. Waar Nederland anno 2017 nog geen zes procent uit andere dan fossiele bronnen put, staan kranten nu al vol over ophef rond windparken. Toch is het niet meer dan het prille begin van één groot energielandschap. Ondanks of juist dankzij onze huidige achterstand ten opzichte van andere welvarende landen kunnen we van ons land een wereldlaboratorium maken voor volhoudbare energiewinning in combinatie met aantrekkelijke landschappen. We hebben er alles voor in huis. Het kunnen is geregeld. Nu nog de overtuiging van het moeten, als grondslag voor het echt willen.

Peter van Rooy, directeur Coöperatie NederLandBovenWater

Peter van Rooy
Directeur Coöperatie NederLandBovenWater en kennismakelaar Omgevingswet Democratic Challenge

 

Klik hier voor meer blogs van Peter van Rooy