Et kütt, wie et kütt!

| 21 maart 2017

Binnenkort heb ik met boezemvriend Koen een tripje naar Napels in het verschiet. Italië de bakermat van het romeinse rijk. Nabij Napels ligt Pompeï alwaar ik een blik zal werpen op één van de belangrijke via’s . De via’s,  ook wel heer-, of heirwegen genoemd (heir = soldaat), zijn aangelegd om het romeinse leger snel te doen verplaatsen. Deze wegen werden voorzien van mijlpalen. Mijl stamt af van mille passuum of te wel duizend passen. Deze mijlpalen gaven naast afstanden ook wel eerbetoon aan belangrijke romeinse figuren een soort reclamezuilen dus.

De mijlpaal in letterlijke zin was ook in figuurlijke zin een mijlpaal. Vanaf dat moment zijn wegen en de rest van de openbare ruimte volgeplempt met miljoenen objecten om de juiste weg te wijzen. In de middeleeuwen konden reizigers zich oriënteren op kerktorens, echter binnenstedelijk was er iets anders nodig. Gezien het feit dat analfebetisme een wijdverbreidt euvel was diende er bij voorkeur symbolisch de route aangegeven te worden.

NB: Iets wat de huidige bordenmakers wel eens lijken te vergeten dat dit nog steeds opgeld doet. Inderdaad analfebetisme komt nog weinig voor, maar wie heeft de tijd of zin om lange soms onduidelijke teksten op de borden te lezen?

gaper Het uithangbord was geboren! De kapper die vroeger naast tandentrekken ook nog eens een aderlatingspraktijk uitoefende werd voorzien van een rood wit blauwe kapperspaal die nog steeds menige kappersgevel siert. De gedraaide rood wit blauwe banden zijn een verwijzing naar de voor aderlating gebruikte verbanden die in de wind te drogen hingen. De apotheek was voorzien van een zogenaamde gaper. Een hoofd van een man met geopende mond en uitstekende tong als symbool van het innemen van medicijnen. Zo kreeg ieder ambacht zijn eigen uithangbord. De schoenmaker een laars, de slager een varken, de herberg een pul, de visboer een vis, de kleermaker…. nou ja u begrijpt het.

Overigens stond het uithangbord uiteraard haaks op de gevel zodat men vanuit de verte de zaak kon waarnemen. Een leerpuntje voor diverse zaken waaronder fietsenstallingen. Al schrijf je fietsenstalling in letters van 1 meter hoog in het verlengde van de rijrichting zie je ze niet!

Ook in de huidige tijd wekapperten de ondernemers hun zaak op te leuken met creatieve uithangborden om hun etablissement te verfraaien en tevens de aandacht van het publiek te trekken. Ook nu wil men uiteraard nog steeds de aandacht trekken, getuige
dit affiche op het raam van een kapperszaak in Leiden. Over affiches gesproken! Waar de mijlpalen en alle latere afgeleiden letterlijk de wegwijzen pogen de affiches voor de verkiezingen dit in figuurlijke zin te doen. Bij het ontwaken van de lente is het overigens cynisch dat de het ontluikend groen van Groenlinks (stem voor verandering) de roos van de Pvda heeft doen verwelken. Dat wordt weer hard werken in huis en tuin voor de Pvda! Maar waar was ik ook al weer? Oh ja bewegwijzering!

Iets waar vanuit een duurzaamheidsgedachte in de toekomst zeker verandering in komt. De moderne digitale technologie zal ervoor zorgdragen dat borden en palen die voor bewegwijzering dienen langzaam uit het straatbeeld verdwijnen, gevolgd door de borden tbv veiligheid. Waar ik over twijfel zijn de reclame borden. Ja, hoor ik u zeggen ook die gaan eraan. Reclamemakers nemen steeds meer hun toevlucht tot multimedia.  Maar toch! Er is een wezenlijk verschil. Daar waar bewegwijzering en verkeersborden voorzien in een duidelijke functie gerelateerd aan de openbare ruimte, is een reclamebord of zuil er stiekem ingeslopen

. De noodzaak om dit uit het straatbeeld te halen zal niet vanuit de kant van de marketeers komen. Nee, ze zullen nieuwe manieren vinden om het straatbeeld te blijven domineren. Of wat dacht je van reclame op je TomTom. Er is file op uw route, 3dwij adviseren u een kleine pauze. Voor een kop koffie met appelgebak voor 2,50 over 50 m rechtsaf! Uw automobiel een kleine beurt? Over 100 meter linksaf!

En af en toe weer een update van oude methoden. Het aloude affiche plakken we bij de bushal te met al of niet schaars geklede dames die menigeen doet blozen. Een methode om door middel van provocatie de aandacht te trekken. En dan zijn we er nog lang niet. Zo meteen gaan we ook nog 3D reclame maken. Dan staat de dame of heer niet meer alleen op het affiche maar loopt zij of hij schijnbaar over de catwalk 3d voor het bushokje langs. Ja de afleiding door verleiding lijkt progressief toe te nemen. Het kan echter toch niet zo zijn dat borden die de verkeersveiligheid moeten borgen of de weg moeten wijzen het hetzelfde lot ondergaan als de PvdA bij de verkiezingen. Het ontluikend groen die de roos deed verwelken. Als dat maar goed gaat! Ach zo’n vaart loopt het niet zegt u? We zullen zien.

Zoals de Keulenaren zeggen: Et kütt, wie et kütt!keulen

Fred Bransen
Programmamanager ruimtelijke kwaliteit/consultant bij adviesbureau Tauw