Even ‘internetloos’, waar kan dat nog ?

| 21 september 2017

In Nederland is het aantal plekken waar geen internetontvangst is schaars, denk aan de Veluwe. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld Afrika, waar meer plekken zijn bereik. Ofschoon in Nederland iedereen regelmatig offline gaat, is internet niet meer weg te denken uit ons leven. Dankzij internet strekt ook de ‘reikwijdte van het gebouw’ zich nu uit tot een internationaal netwerk van gekoppelde computers.

Op stedelijk niveau is dit vertaald naar het concept van ‘Smart Cities’. Kijkend naar internet en data als brandstof voor deze slimme steden, zijn drie invalshoeken te onderscheiden: als eerste het analyseren van menselijk gedrag, als tweede het delen en verdelen van informatie en data, en als derde het maken van slimme data koppelingen. Actuele voorbeelden voor de analyse van menselijk gedrag zijn de app die internetgebruik op je mobiele telefoon blokkeert bij harder rijden dan 15 km per uur. Of camera’s in reclamezuilen, waarbij internetbedrijven de mogelijkheid bieden om op afstand mee te kijken naar waar mensen hun aandacht op richten.

Een mooi voorbeeld van ‘delen en verdelen is’ warmte die vrijkomt bij datacenters opslaan in warmte-koude opslag: een toepassing van smart city die de energietransitie ten goede komt. Dan zijn er nog de slimme koppelingen, zoals draadloos internet via licht – visible light communication – en binnenkort een app van Apple die het mogelijk maakt om op je telefoon nieuwe meubels van Ikea te bekijken in je eigen woonkamer (augmented reality). Hiervoor is geen VR-bril meer nodig, wat naar verwachting zal bijdragen aan het gebruik door consumenten.

Wat kunnen deze invalshoeken nu voor gebiedsontwikkeling betekenen, zowel voor de publieke sector als voor private marktpartijen en burgers? De gemeente Amsterdam verzamelt samen met Google data om inzicht te krijgen in parkeergedrag. Andere publieke voorbeelden zijn het verzamelen van data om tijdig in te spelen op wateroverlast en het living lab in Eindhoven met sensoren om bewegingen van mensen te analyseren, gericht op veiligheid. Bij de private sector lijkt het accent naast data-analyse te liggen op het aanbieden van nieuwe diensten. Zoals Bol.com als webwinkel gestart is met de online verkoop van boeken en het aanbod langzaam heeft verbreed tot andere producten, zien we dit ook gebeuren bij vraagstukken die raken aan gebiedsontwikkeling. Denk bijvoorbeeld aan private energielevering. NLE (voorheen Nederlandse Energie Maatschappij). Die is als grootste onafhankelijke stroomleverancier op de Nederlandse markt vorig jaar ook de telecommarkt voor internet, tv en bellen ingestapt. Een belangrijke vraag voor de komende jaren is hoe private marktpartijen in gebiedsontwikkeling hier op inspelen. Blijven de services primair lopen via de gemeente (bijvoorbeeld water) en energie- en telecombedrijven, of gaan die private gebiedsontwikkelaars deze diensten meenemen bij gebiedsontwikkeling?

Bij een klein maar groeiend aantal projecten wordt al aanvullende dienstverlening aangeboden. Veelal betreft het dan specifieke doelgroepen zoals expats, studenten of mensen in een werkomgeving. Naast services op gebouwniveau, zijn gebiedsexploitaties gericht op park- en parkeerbeheer en op energievoorziening en afvalhergebruik ook in opkomst. Ofschoon het aantal communities van burgers dat zich hier op richt de afgelopen jaren is gegroeid, verwacht ik dat er vooral ook kansen liggen voor beleggers en woningcorporaties voor wie deze diensten relevant zijn. Daarnaast wellicht voor ontwikkelaars als aparte dienst of in samenwerking met anderen, waarbij de samenwerking met anderen extra kansen schept voor slim omgaan met data.

Een actuele ontwikkeling hierbij is de blockchain-technologie, de grootste innovatie sinds het ontstaan van het internet. Blockchain is een openbaar online register van transacties. Waar internet zich richt op informatie, gaat blockchain over data in databases. Data kunnen met blockchain veiliger worden verspreid over verschillende databases, terwijl de toegang tot die data verbetert. Het bijzondere van blockchain-techniek is dat het voor het eerst mogelijk is om niet alleen een kopie te maken van data, maar om het eigendom van bepaalde data over te dragen. Op internet zijn er miljarden websites die goed toegankelijk zijn. Het voordeel van dit decentrale model is dat, net als op het web, data niet meer hoeft op te hopen in één centrale database. Zo kan het bijvoorbeeld worden ingezet om het gebruik van services op gebiedsniveau veilig en inzichtelijk te maken. Of aan (toekomstige) bewoners laten zien hoe duurzaam hun wijk is. Ook stimuleert het cross-sectorale samenwerking in de keten van gebiedsontwikkeling.

Een blog schrijven over een ‘even internetloos’ valt dus niet mee…Internet en aanverwante nieuwe technologieën zijn onontkoombaar. Ze zijn niet meer weg te denken en worden zelfs gekoppeld aan maatschappelijke duurzaamheidsdoelstellingen. Denk aan het klimaatakkoord, betere bereikbaarheid, energie en onze gezondheid. Alertheid blijft nodig voor hoe de grens tussen publiek en privaat verloopt en voor welke partijen de data toegankelijk zijn. Al zien we de melding ‘even offline’ steeds vaker, om ons heen blijven internet, data en blockchain actief. Echt even internetloos betekent dus vaker een uitstapje maken naar de Veluwe of je koffers pakken naar een uithoek in Afrika of elders. Alleen daar zijn we buiten de grote steden even verlost van de digitale blik over onze schouder van anderen.

Agnes Franzen
TU Delft

Lees van Agnes Franzen ook:
Conceptontwikkelaars gezocht voor nieuwe verhalen

Bronnen:
https://www.gebiedsontwikkeling.nu/artikelen/trackchanges-veranderingen-de-waardeketen-van-gebiedsontwikkeling/ zie pagina 31, schakel 5 over services.
https://www.gebiedsontwikkeling.nu/artikelen/steden-worden-steeds-intelligenter/
http://www.watisblockchain.nl/wat_is_blockchain.php
https://fd.nl/ondernemen/1218318/voedingsindustrie-hoopt-op-meer-transparantie-door-inzet-blockchain als inspiratie een voorbeeld van het gebruik van blockchain in de voedingsindustrie.