Geen loopje met veiligheid in het Park

| 7 maart 2019

Hoewel, zeker in mijn geval, een regelmatig bezoek aan de fitness geen slecht idee is, blijf ik het enorm saai vinden. Op de loopband probeer ik mijn gedachten op nul te zetten en gewoon meters te maken. Dit lukt mij zelden. Mijn gedachten op nul zetten, bedoel ik dan.

Tijdens deze zelfkastijding valt mijn oog op de felrode stopknop. Met vlak daarnaast het koord dat je aan je kleding kan bevestigen om bij een val het apparaat te stoppen. Ja, een beetje sportschool moet aan veel veiligheidseisen voldoen. Er is geen sportschool zonder een AED-apparaat en natuurlijk is ook een BHV-er verplicht. Naast een ontruimingsplan uiteraard een RI&E, een calamiteitenplan en natuurlijk de aanwezigheid van de bekende  EHBO-attributen.

Je kunt je de vraag stellen hoe die veiligheidsvoorzieningen, die de sportschool moet hanteren, in de buitenruimte geborgd zijn. Zijn de nodige veiligheidsmaatregelen met de ontwikkeling en gebruik van bijvoorbeeld stadsparken mee geëvolueerd?

Stadsparken zijn in de loop van de eeuwen behoorlijk veranderd. Niet alleen wat betreft landschappelijke inrichting, maar vooral ook qua gebruik. Eind negentiende, begin twintigste eeuw was het park vooral een ontsnapping aan de stedelijke drukte. In het park flaneerde men, genoot op een bankje van het uitzicht of ging met de kindjes eendjes voeren. Dit, in onze huidige tijd min of meer oubollige, gebruik is nog duidelijk zichtbaar op de alom bekende posters (anno 1915) van de ANWB.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Stadsparken zijn in de loop van de eeuwen behoorlijk veranderd

De huidige stadsparken laten echter een ander beeld zien. Zeker nu, bij het doorbreken van de eerste lentezonnestralen, ontpoppen de groene longen zich tot een dynamisch geheel. Het park transformeert tot een hardloopcircuit, een wandeltraject, een yogaschool, een zwembad, een manege, een fietsroute. Al die activiteiten vinden veelal plaats zonder AED, BHV-er enzovoort. En dat werpt toch vragen op. Is de eigenaar van het park dan geen bedrijf? En, zo ja, moet die dan ook niet zorgdragen voor diezelfde wettelijke verplichtingen? Of dienen de yogaschooltjes, atletiekverenigingen en dergelijke dit te bewerkstelligen? Als je het park aanlegt met het doel deze sociale activiteiten mogelijk te maken, nee zelfs te stimuleren, brengt dat dan geen extra verantwoordelijkheid met zich mee? Zeker als de mogelijkheid tot het beoefenen van gevaarlijkere activiteiten (skaten, speeltoestellen enz.) is gecreëerd, kun je het mijn inziens niet afdoen met een bordje: gebruik voor eigen risico of wij aanvaarden hier geen aansprakelijkheid voor.

Yogales in het Park El Retiro in Madrid

De veiligheidsvoorzieningen vaak volstrekt onvoldoende voor het huidige gebruik

Neem nou bijvoorbeeld de Englischen Garten in München. Een geweldig park waar zelfs wordt gesurfd! Maar gaat de verantwoordelijkheid van de gemeente hier niet verder dan het plaatsen van een verboden te zwemmen bordje?

Kortom, de activiteiten die in de parken plaatsvinden zijn niet minder risicovol dan in de sportschool en zijn door de gemeente gestimuleerd, gefaciliteerd of minstens gedoogd. Dit maakt de vraag zeer valide of de gemeenten ook niet moeten voldoen aan soortgelijke eisen die aan een sportschool worden gesteld?

Surfers in de Englischen Garten München.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ongevallenpreventie als uitgangspunt bij parkontwerp

Gezegd moet worden dat op het gebied van criminaliteit het laatste decennium meer aandacht is komen te liggen op CPTED (Crime Prevention Through Environmental Design). Men minimaliseert donkere hoekjes, kijkt naar zaken als zichtlijnen en bereikbaarheid. Is het misschien tijd voor introductie van de IPTED (Injury Prevention Through Environmental Design)?

Een mooi voorbeeld van aandacht voor veiligheid vond ik in het Park del Turia in Valencia. Een meer dan bijzonder park. Waar ooit de rivier de Turia door de stad meanderde, slingert nu een 9 kilometer lange groene long direct langs het historische centrum van Valencia. De voormalige rivier is nu omgetoverd tot een park waarin sportvoorzieningen, bijzondere speelgelegenheden en het niet te missen, door Calatrava ontworpen, Ciudad de las Artes y las Ciencias zijn gelegen.

Ergens in mijn hoofd zat nog vaag een artikel dat ik had gelezen in het blad Tuin en Landschap, waarin werd gepleit voor het toepassen van de basisvoorwaarden (4V’s) voor een goed parkontwerp: variatie, veiligheid, verblijf en verplaatsing[1]. Ik was verrukt om te zien hoe mooi deze vier V’s in het park zijn verweven. Valencia heeft de naast de andere V’s de veiligheid niet vergeten.

Gescheiden paden voor fietsers, wandelaars en joggers. Mooie zichtlijnen. Trekpleisters voor de nodige bezoekers (bevorderend voor het veiligheidsgevoel!) en nog veel meer. En als kers op de taart is regelmatig een SOS-punt gesitueerd. Geen wonder dat naast vele andere bezoekers het park wemelt van sportieve inwoners.

Hier nemen ze geen loopje met de veiligheid!

Fred Bransen is als programmamanager ruimtelijke kwaliteit/consultant werkzaam bij ingenieurs- en adviesbureau Tauw

[1] zie in dit verband de publicatie Een plek wordt niet zomaar een succes Kyra Kuitert en Rosemarie Maas: Tuin en Landschap 2017

SOS-paal en gescheiden joggingpaden in Park del Turia Valencia.