Grenzen

| 15 januari 2020

Afgelopen jaar was een enerverend jaar voor iedereen die met de fysieke leefomgeving bezig is, beroepsmatig en als betrokken burger.

De druk op de woningmarkt en vooral het nijpend tekort aan betaalbare starters- en middeldure huurwoningen is al een soort constante, hoe pijnlijk ook. Maar toen de Raad van State in het voorjaar de Programma Aanpak Stikstof (PAS) naar de prullenbak verwees, waren de rapen pas echt gaar. Woning- en wegenbouwprojecten kwamen stil te liggen of dreigden helemaal niet meer te kunnen worden gerealiseerd. Boeren werden in hun verdere bedrijfsvoering beperkt.

De commotie slokte toen al zoveel aandacht op dat vrijwel niemand opmerkte dat vlak voor de zomer de langverwachte ontwerp-Nationale Omgevingsvisie (NOVI) verscheen. Best een hoopvol beleidsstuk, met een verrassend integraal verhaal over de uitdagingen, opgaven en kansen voor de toekomstige inrichting van de fysieke leefomgeving. Verrassend was zelfs dat de economische belangen en perspectieven voor dit land niet meer zo leidend leken in deze nationale visie. Het ging vooral over duurzaam, circulair en over leefkwaliteit, over natuurinclusief en klimaatadaptief. 

Aan het eind van de zomer – we hadden inmiddels ook de PFAS als hoofdpijndossier erbij gekregen – bleek de geest uit de fles en kwam er steeds meer druk op de politiek om te handelen. Toch een probleem als je geen visie wilt hebben, denk aan de ‘olifant die het uitzicht belemmert’ van premier Rutte.

Aldus zijn we beland in het klassieke patroon van een overheid (lees: vooral rijksoverheid) die reageert in plaats van lijnen voor de toekomst uit te zetten. Jammer, want zo blijven we achter de feiten aanhollen. Terwijl er door talrijke deskundige adviseurs, zoals het College van Rijksadviseurs, het PBL en nota bene binnen de rijksoverheid zelf, getuige de ontwerp-NOVI, aanzetten worden gegeven voor structureel anders kijken en denken. Hopelijk wordt dat dan de grote opgave voor dit nieuwe jaar. Immers, we zien nu op alle fronten dat ons langgekoesterde groeimodel tegen z’n grenzen aanloopt.

Marcel Bayer

hoofdredacteur