Het V-woord

| 17 december 2020

Het is Carola Schouten tegen alle verwachtingen in toch gelukt. Afgelopen week schraapte de minister van Landbouw zowel in de Tweede Kamer als de senaat een meerderheid voor haar omstreden Stikstofwet bij elkaar. Een ongebruikelijk verbond van SP, SGP en 50Plus besloot de kabinetsplannen te steunen in ruil voor extra woningbouwmiljoenen, ‘knarrenhofjes’ en natuurvergunningen voor gedupeerde boeren. Wat PvdA en GroenLinks niet was gelukt, kreeg de SP alsnog voor elkaar: een beloofde halvering van de stikstofuitstoot in 2035. Dat is bijna tweemaal zoveel als het kabinet oorspronkelijk van plan was. Den Haag mag daar wel vijf jaar langer over doen dan de commissie Remkes eerder had geadviseerd.

‘De grote klapper moet toch echt uit de landbouw komen’

De aangescherpte doelstelling is goed nieuws voor de natuur. Al blijft het de vraag hoe die immense reductie moet worden bereikt. Tot nu toe is er alleen een snelheidsbeperking op autosnelwegen ingevoerd. In de toekomst wordt van bouwbedrijven nog verwacht dat ze hun stikstofuitstoot op de bouwplaats beperken. Vliegtuigen zullen voortaan elektrisch van en naar de terminal moeten taxiën. Maar de grote klapper moet toch echt uit de landbouw komen. De sector neemt met 46 procent het leeuwendeel van de stikstofdepositie in Nederlandse natuurgebieden voor zijn rekening. Het ligt daarom voor de hand om de boeren een flink aandeel te laten leveren in de oplossing van het probleem. Maar de landbouwlobby is machtig. Zo sneuvelde enkele maanden geleden een bescheiden plan om agrariërs eiwitarmer veevoer te laten inkopen dat minder schadelijk is voor de natuur. Van andere aangekondigde maatregelen, zoals het vrijwillig uitkopen van ‘piekbelasters’ en de inzet van luchtwassers in veestallen, verwachten deskundigen weinig effect. 

‘Met het taboe op forse inkrimping van de veestapel leggen VVD en CDA een zware hypotheek op de vorming van een nieuw kabinet’

Er lijkt maar één manier om de stikstofuitstoot echt drastisch te verminderen en dat is een aanzienlijke inkrimping van de veestapel. Maar voor de VVD en CDA is dat absoluut taboe. Daarmee leggen de partijen een zware hypotheek op de vorming van een nieuw kabinet na de komende verkiezingen. Mogelijke coalitiepartners als PvdA, GroenLinks of D66 zullen niet accepteren dat het V-woord uit het regeerakkoord wordt gehouden. De informateurs zullen dus een list moeten verzinnen om de reductie acceptabel te maken voor alle partijen. Helemaal onmogelijk is dat niet. Zo kondigde VVD-fractievoorzitter onlangs doodleuk aan dat zijn partij na jarenlang verzet toch een kilometerheffing wil invoeren. Hij vond het onrechtvaardig dat in de toekomst alleen benzinerijders accijns zouden gaan betalen voor hun autoritje terwijl Tesla-rijders gratis over de wegen konden zoeven. Zoveel creativiteit bij het verkopen van een impopulaire maatregel wens je ook de informateurs op het stikstofdossier toe.

Door Jaco Boer