Klimaattaboes

| 20 maart 2019

 

Het leek voor het kabinet echt een brug te ver: een CO2-heffing voor bedrijven. Tot vervelens toe wezen VVD en CDA erop dat ondernemers op allerlei manieren al hun steentje bijdroegen aan een beter klimaat. Als daar nog eens een extra heffing bovenop zou komen, kostte dat banen en vertrokken complete bedrijfstakken naar het buitenland. Dat verschillende EU-landen al zo’n heffing hebben of willen invoeren, werd er gemakshalve niet bij verteld.

Er waren uiteindelijk maar één CPB-rapport en naderende verkiezingen voor nodig om de coalitie binnen een dag van gedachten te laten veranderen. De economen hadden door de vaagheid van veel klimaatvoorstellen maar een fractie van alle plannen door kunnen rekenen. Maar dat bleek geen bezwaar voor de premier om opnieuw een draai van jewelste te maken. Jesse Klaver en de rest van de oppositie stonden erbij en keken ernaar – stomverbaasd maar blij.

De eerste scheurtjes in de bastions worden zichtbaar

Dat belooft nog wat voor die andere klimaattaboes van het kabinet. Denk aan het beperken van de luchtvaart, rekeningrijden voor personenwagens, inkrimping van de veestapel. Het zijn stuk voor stuk maatregelen die door economen en klimaatdeskundigen als een nuttige bijdrage in de strijd tegen klimaatverandering worden beschouwd. Maar de lobby’s vanuit de verschillende sectoren waren tot nu toe te sterk om er een meerderheid in het parlement voor te vinden. Toch worden hier de eerste scheurtjes in de bastions zichtbaar. Zo mogen de regionale luchthavens in Eindhoven en Rotterdam niet meer uitbreiden vanwege de overlast voor omwonenden. Bovendien voegen ze weinig toe aan de bv Nederland, verklaarde onlangs het kabinet. Minister Van Nieuwenhuizen kreeg het ook nog niet voor elkaar om D66 en ChristenUnie mee te krijgen in haar plan om Luchthaven Lelystad autonoom te laten groeien, bovenop de vakantievluchten die van Schiphol zouden moeten komen. Onder druk van dezelfde coalitiepartijen is in het regeerakkoord zelfs weer een bescheiden vliegtaks opgenomen. Nu zullen maar weinig mensen door een toeslag van zeven euro van hun vliegreis afzien. Maar een ongebreidelde groei van de luchtvaart is in de politiek niet langer vanzelfsprekend en dat is al een grote stap vooruit.

Zo’n opening is er ook bij het rekeningrijden voor personenwagens. De VVD is er nog altijd mordicus op tegen, maar ging in het kabinet wel akkoord met een kilometerheffing voor vervuilende vrachtwagens. Voormalige tegenstanders zoals ANWB en BOVAG-RAI zetten liever nog een stap verder en zien in het uitbreiden van de kilometerheffing naar personenwagens een goed instrument om de files te lijf te gaan. Bovendien vinden ze het eerlijker om niet voor het bezit maar het gebruik van een auto te laten betalen. Het lijkt een kwestie van tijd voordat Rutte het prijsmechanisme als liberaal sturingsinstrument bij uitstek op onze mobiliteitsvraag loslaat en zich niet langer bang laat maken door de chocoladeletters van De Telegraaf.

Heeft Marc Calon te vroeg gejuicht?

Het inkrimpen van de veestapel is misschien nog wel het moeilijkste taboe om te slechten. De landbouwlobby is een van de best georganiseerde machines van ons land. Zolang LTO-voorzitter Marc Calon zichzelf nog op de borst klopt omdat het is gelukt om de agrarische sector in het Klimaatakkoord te ontzien, is er weinig hoop dat een CDA-minister tot inkeer komt. Het was al een hele revolutie dat het kabinet in een toekomstvisie de agrarische sector onlangs tot circulariteit maande. Wat dat precies betekent, mogen de boeren de komende jaren zelf gaan uitvinden. Toch is het kabinet ook op dit punt door het PBL teruggefloten. De landbouw moet volgens het adviesorgaan meer zijn best gaan doen om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Rutte & Co namen het advies over en pleiten nu ook voor hardere maatregelen voor de sector. Of ze het aandurven om daarbij aan de veestapel te komen, is nog onduidelijk. Maar misschien heeft Calon in zijn bekende overmoed wel iets te vroeg gejuicht.

Jaco Boer

@jaco_boer