Koken is een kunst

| 18 maart 2021

Jop Fackeldey is voorzitter van het programma Stedelijke Transformatie, een samenwerking tussen Rijk, provincies, gemeenten, ontwikkelaars, bouwers en investeerders. Hij schrijft in ROm een maandelijkse column over de urgentie, knelpunten en oplossingen. ROm is het vakblad voor de fysieke leefomgeving en gratis voor ambtenaren in dat domein. Neem nu een thuisabonnement! Meer informatie: www.stedelijketransformatie.nl

Als Amerikanen met elkaar gaan eten, passen ze maar al te graag het principe van ‘bring your own’ toe. Je neemt mee wat je lekker vindt of wat je goed kunt koken, afgestemd op de hoeveelheid die je zelf eet. In theorie klinkt het leuk, in de praktijk is het vaak een onsamenhangend diner. Je krijgt eten binnen, maar daarmee is het wel gezegd. Ik eet liever van een goede kok: de ingrediënten samen geven een heel andere smaak dan de ingrediënten los. En sommige combinaties zijn gouden combinaties. Zo is het ook met verstedelijkingsvraagstukken.

Maaltijden kunnen simpel en complex zijn. Een goed resultaat hangt altijd van drie dingen af: de kwaliteit van de ingrediënten, het vakmanschap van de kok, en wat de klant ervoor wil betalen. Laten we zo eens kijken naar binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen. Het begint met eenvoudige gerechten. Een beperkt aantal ingrediënten, een eenvoudige receptuur: iedere kok kan het aan. Het is bijvoorbeeld enkelvoudige sloop-nieuwbouw, relatief snel klaar en met een voorspelbaar resultaat.

In het restaurant van de stedelijke transformatie zijn de gasten snel uitgekeken op die gerechten. Dan komen de complexe gerechten aan bod, waarbij je verder moet kijken dan het gebied zelf. Zo kan het omliggende wegennet een probleem zijn, zoals bij de Merwedekanaalzone, of belemmeren routes gevaarlijke stoffen vanwege externe veiligheid de ontwikkeling, zoals bij de Spoorzone Dordrecht. Dit vraagt grootschalige ingrepen, die de schaal van een gemeente of een provincie regelmatig overstijgen. Het zijn ingewikkelde recepten, waarbij je goed moet nadenken over de te nemen stappen en over het eindresultaat.

De complexiteit binnen een gebied wordt steeds groter. De dichtheden bij dat type gebiedsontwikkeling zijn veelal groter dan van gebiedsontwikkelingen van meer recente datum. Dat vraagt meer van de openbare ruimte of ontsluiting. Maar ook de samenhang met de directe omgeving is complexer. Dat vraagt meer tijd en daarmee capaciteit van de koks, en hun kennis moet op niveau zijn. Ze hebben keuze uit verschillende ingrediënten om een maaltijd van te koken.

De opgave rondom de woningbouwopgave is groot en hangt nauw samen met andere opgaven. Alsof je een complex gerecht maakt voor een grote groep mensen, maar wel met eigen dieetwensen. Met name de relatie tussen mobiliteit en bereikbaarheid vraagt aandacht. Het gebruik en bezit van auto’s zal voor bewoners van nieuwe gebieden lager moeten zijn om de bereikbaarheid van de steden te kunnen waarborgen en omdat parkeergelegenheid vaak duur is. Wil de klant dat menu? En tegen welke prijs?

Goed dat het Rijk meedenkt over en meebetaalt aan de veertien verstedelijkingsgebieden

Wat dat betreft is het een goed idee dat het Rijk nadenkt over de veertien verstedelijkingsgebieden. Dit zijn veertien verschillende complexe diners die we op verschillende plekken moeten koken. Het Rijk helpt bij het samenstellen van het menu en is ook bereid een deel van de rekening te betalen. Iedereen brengt zijn ingrediënten mee – woningbouw, bereikbaarheid, duurzaamheid … – en gezamenlijk maken we daar een goed diner van. Bij dit gerecht denkt iedereen mee hoe zijn eigen ingrediënt goed tot zijn recht komt, maar natuurlijk ook hoe dit samen één geheel kan vormen: de maaltijd. Ik kijk uit naar het eindresultaat!

Jop Fackeldey