Nederland massaal aan de koeling

| 18 mei 2017

Hittestress is een serieus probleem dat vaak onderschat wordt, lees ik op de site kennisvoorklimaat.nl. In de vakwereld ervaar ik dat niet zo. Hittestress wordt massaal als grote bereiding omarmt en als een van de grootste kostenposten in onheilsvoorspellingen opgenomen. De remedie die ons door de groensector wordt voorgehouden, is massale vergroening van onze stedelijke ruimte, om mens en dier zo te behoeden voor oververhitting.

Maar is hittestress écht zo’n groot probleem als de groensector, de klimaatadviesdiensten en ook de overheid doen voorkomen? Mijn gevoel zegt dat het nog vaker te koud is dan te warm, zeker in vergelijking met Brazilië, waar ik veel kom.

Vorige week was ik op studiereis in Dresden. Het was lekker weer, zeker niet te warm. Tijdens mijn voorreis in april was het ronduit koud. Een eerdere keer dat ik in Dresden kwam tikte de thermometer 15 graden aan, in de min. Dat was in maart. Toch hamerde de baas van het klimaatbureau van Elbe-stad – Dr. Korndörfer – op de sluipmoordenaar die hittestress is, en veronachtzaamt dreigen te worden. Het acute gevaar komt in Dresden van de Elbe.

Daling van arbeidsproductiviteit
Hittestress houdt ook Nederlandse beleidsmakers bezig. In een klimaatspecial die wij voor het ministerie van I & M maakten, rapporteerden we over een klimaatstresstest die Stichting Cas voor de gemeente Amersfoort had uitgevoerd. ‘Niets doen kost Amersfoort 60 tot 145 miljoen’ kopte het stuk. Niet wateroverlast door toenemende neerslag, de overstroming van de Gelderse Vallei bij een dijkdoorbraak, maar hittestress geeft in potentie de hoogste lasten. Gemiddeld genomen hebben we een kleine week per jaar te maken met dagen waarbij de temperatuur de 30 graden aantikt en nachten waarbij het kwik niet onder de 20 graden zakt, liet ik mij uitleggen. Dat vertaalt zich in meer ziekenhuisopnames, een hogere mortaliteit, afnemende arbeidsproductiviteit en toenemende energievraag door koeling. Zo kost het de samenleving miljoenen.

In Dresden wees Dr. Korndörfer ook op die mortaliteit, die toeneemt bij extreme hitte. Ouderen met toch al een broze gezondheid, lopen op een hete dag een verhoogd risico op sterven. Prachtige staatjes met cijfers liet hij zien met het aantal slachtoffers die bij de laatste hittegolf in de twee cijfers liep. Maar is dat erger dan de vier doden die vielen door natuurgeweld, toen de Elbe in 2013 buiten haar oevers trad?

Gisteren was het ook zo’n warme dag. Op een gegeven moment tikte de klok van mijn Iphone 30 graden aan. In ons redactielokaal was het ongeveer 25 graden, we zitten in een oude kerk. Je zou haast vergeten dat het zo’n heerlijk warme dag was. 25 graden; mijn arbeidsproductiviteit heeft er écht niet onder geleden. Er zijn duizend redenen te verzinnen waarom je arbeidsproductiviteit daalt, koude bijvoorbeeld. Sterker: ik vind het een zegen dat we geen airco hebben, die menig werknemer in Nederland een permanente verkoudheid heeft toegebracht.

Tegengas voor groenlobby
Hittestress is een serieus probleem dat vaak onderschat wordt. Door mij wel. Ik zie het probleem niet zo. Misschien is dat wel heel egoïstisch. Maar jongens kom, we zijn Brazilië niet. Dat betekent niet dat ik niet vind dat de stad niet groener moet. Sterker: ik denk dat steden sterk moeten vergroenen. Het gevaar komt namelijk uit de hemel, met bakken tegelijk. Door elke graad temperatuurstijging verdubbelt het aantal hoosbuien en die hoosbuien nemen bovendien in intensiteit toe. Groen werkt als een spons en kan water vasthouden, dat anders in onze huizen stroomt. Daarnaast zijn er vele andere redenen om de stad te vergroenen, denk aan het geluk dat bomen brengen. Maar we moeten ook open staan voor andere oplossingen. Niet elk stedelijk milieu leent zich per se voor vergroening. Water kun je ook op een andere manier bergen, bijvoorbeeld in tanks. De groenlobby mag soms best wat tegengas krijgen.

Jan Jager, hoofdredacteur bij Elba-Rec