Nog eenmaal Vinex?

| 7 december 2016
Jaco Boer

Jaco Boer

Het V-woord waart weer rond in de vakbladen. En dat is even wennen voor iedereen die dacht dat we voortaan onze nieuwbouwhonger met bottom-up projecten en organische ontwikkeling konden stillen. Het is ook nog niet zo lang geleden dat bouwers en  projectontwikkelaars op grote schaal hun personeelsbestand moesten inkrimpen, omdat  huizenkopers op hun (geleende) geld bleven zitten.

Nu de woningmarkt aantrekt en marktpartijen zich weer verdringen om bouwkavels, kon je erop wachten totdat de roep om een Nationaal Woningbouwplan weer zou klinken. En wie anders dan Vinex-believer Friso de Zeeuw kan de troepen het best aanvoeren en waarschuwen dat we nu echt aan het werk moeten gaan, ‘voordat de situatie echt onbeheersbaar wordt’, zoals hij verkondigde in de laatste editie van het ledenblad van de Vereniging Eigen Huis.

De heimwee naar de Vinex-operatie wordt gevoed door de recente voorspelling van het CBS dat er de komende 25 jaar een miljoen nieuwe huishoudens bij komen. Dat was in 1990 hetzelfde aantal waarmee een fundament onder de bouw van honderdduizenden nieuwe woningen werd gelegd. Het resultaat is bekend en staat nog altijd garant voor emotionele discussies over hoe we willen wonen.

Eén ding is in al die jaren wel duidelijk geworden: niet iedereen is gecharmeerd van de suburbane wijken aan de Nederlandse stadsranden en ziet zijn woonwens liever elders in vervulling gaan. Nog sterker dan 25 jaar geleden lopen de voorkeuren van kopers uiteen en het is de vraag of die zich nog in het keurslijf van grote nieuwbouwwijken laten persen. Wie de cijfers van het CBS wat beter bekijkt, ziet dat de grootste huishoudensgroei zich bovendien voordoet bij ouderen en migranten. Dat zijn niet de meest voor de hand liggende doelgroepen voor de nieuwbouwwijken die De Zeeuw en zijn achterban voor zich zien.

Zelfs als je die bezwaren negeert, blijft er nog één onoverkomelijk hindernis over. Vinex kwam tot stand in een optimistische tijd waarin overheden en marktpartijen nog in de maakbaarheid van Nederland geloofden. Dat vertrouwen en geloof in eigen kunnen is, in ieder geval bij overheden, door alle turbulentie in economie en samenleving zo goed als verdwenen. Bestuurders liggen in eigen land onder vuur van boze kiezers die niets moeten hebben van compromissen.

In het buitenland volgt de ene onverwachte ontwikkeling de andere op: de afgelopen zes maanden brachten ons zowel de Brexit als de verkiezingsoverwinning van Donald Trump. Met verkiezingen in Duitsland, Frankrijk en misschien Italië ziet 2017 er niet veel stabieler uit. In de crisisjaren hebben veel gemeenten bovendien een flink deel van hun kennis en kunde wegbezuinigd. Zelfs als ze de planologische machine weer op volle toeren zouden willen laten draaien, hebben ze er simpelweg de ambtenaren en het geld niet voor.

Ik zie het er daarom niet snel van komen dat het derde kabinet Rutte zich aan de tekentafel zet om de contouren van een nieuwe verstedelijkingsronde te schetsen. Op het Binnenhof weten velen zich al geen raad met de Nationale Omgevingsvisie die er in 2018 moet liggen. Laat staan dat in deze politiek onzekere tijden de maquette van Vinex 2.0 wordt gepresenteerd.

Jaco Boer
@jaco_boer

Klik hier voor meer blogs van Jaco Boer.