Ontheemd

| 2 november 2017

We hebben er lang op moeten wachten, maar er is dan toch een nieuw kabinet aangetreden. Vertrouwde gezichten maken plaats voor nieuwe bewindslieden die de portefeuilles met elkaar moeten verdelen. De politieke verhoudingen laten zich ook vertalen in het op- en aftuigen van departementen. Zo was ik niet erg verbaasd over de terugkeer van het ministerie van Landbouw. Dat viel met twee christelijke (plattelands)partijen in de regering te verwachten. Het verdwijnen van Milieu als mede-naamgever van het ministerie van Infrastructuur heeft mij wél verrast. Heeft D’66 in de Stadhouderszaal zitten slapen? Ik had er waarschijnlijk weinig woorden aan vuil gemaakt als Infrastructuur gezelschap had gekregen van Leefomgeving. Dat was gezien de overgang naar een integraal omgevingsbeleid een logische stap geweest. Maar die heeft het kabinet niet gezet.

In 2010 verdwenen Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening al van het toneel bij de fusie van VROM en Verkeer en Waterstaat. Het woonbeleid ging naar Binnenlandse Zaken, RO werd een naamloos onderdeel op het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Nu ook milieubeheer als beleidsveld onzichtbaar is geworden, zet Den Haag een volgende stap in de onttakeling van het nationaal omgevingsbeleid. Een merkwaardige stap gezien de enorme opgaven waar Nederland op dit gebied voor staat.

De optimisten zullen er waarschijnlijk hun schouders over ophalen en menen dat opheffing de ultieme vorm van integratie is. Aparte aandacht voor geluid- en milieuhinder of het vervoer van gevaarlijke stoffen is uit de tijd. Ik kijk daar anders tegenaan. Verschillende departementen hebben te maken met de gevolgen van klimaatverandering, maar toch is er een aparte minister voor Klimaat gekomen. Dat zorgt namelijk voor politiek gewicht.

In combinatie met het lauwe enthousiasme voor een project als de Nationale Omgevingsvisie krijg ik eerder de indruk dat de rechterflank van het Binnenhof zich opnieuw stilletjes van een beleidsterrein heeft ontdaan dat in hun ogen bedrijven teveel hindert. De VVD-ideologie dat ruimtelijke ordening in de eerste plaats ruimtelijk-economische belangen veilig dient te stellen, is op het Binnenhof dominant. Dat heeft ertoe geleid dat met deze kabinetsformatie planologen en milieukundigen politiek gezien nog verder ontheemd zijn geraakt.

Jaco Boer
Stadsgeograaf
@jaco_boer