Ontwerp-NOVI biedt perspectief

| 26 juli 2019

Er was weinig aandacht voor de presentatie van de ontwerp-Nationale Omgevingsvisie door de rijksoverheid. Ongetwijfeld had dat op het moment zelf te maken met het mediacircus rond de MH17, één van de grootste nationale traumatische ervaringen van de afgelopen decennia. Het benoemen van de daders van deze laffe oorlogsdaad trekt vanzelfsprekend meer aandacht dan een overheidsdocument waar ogenschijnlijk niet veel nieuws in staat.

Maar ook de dagen daarna bleven de meeste media zwijgen over  de ontwerp-NOVI. En zelfs in de vakwereld waren de reacties matig. Ook die praatte veel langer na over de uitgelekte onderdelen van het Klimaatakkoord, over hoe de CO2-heffing eruit gaat zien, dat er wel een vorm van rekeningrijden komt. En natuurlijk ging het veel meer over het PAS (Programma Aanpak Stikstof), dat door de Afdeling bestuursrechtspraak bij de Raad van State naar de prullenbak werd verwezen. De vrees dat tientallen bouwprojecten stil komen te liggen, houdt de gemoederen terecht nadrukkelijker bezig dan een visie over de toekomst van ons land. Bovendien is het nog maar een ontwerp.

De ontwerp-NOVI biedt een kader voor al het beleid in de fysieke leefomgeving

Op het eerste gezicht is de ontwerp-NOVI niet hemelbestormend. Deze biedt geen uitgewerkt plan voor hoe Nederland er over dertig jaar uitziet, zoals we gewend waren met de klassieke nota’s over de ruimtelijke ordening. Maar wie het ontwerp goed leest, ziet wel dat er iets gebeurt waar weinigen rekening mee hielden. Met deze ontwerp-NOVI legt de overheid een kader neer waar al het beleid voor de fysieke leefomgeving aan moet worden opgehangen. Ook het economische beleid dus, zowel voor de industrie als de landbouw. Dat het vervolgens allemaal draait om duurzaamheid en leefkwaliteit – nadrukkelijk kwaliteit dus en niet kwantiteit – is nogal verrassend. Zeker als we in ogenschouw nemen hoeveel gesteggel in alle gremia van het overheidsbeleid aan deze eindversie vooraf is gegaan. Zeker, er staat dat we onze concurrentiepositie moeten vasthouden in de top-5. Maar ook dat we gaan voor een duurzame en circulaire samenleving, inspelen op klimaatverandering, zorgvuldig omgaan met natuur, landschap en erfgoed. Het ruimtelijk beleid is wel eens minder uitgesproken geweest. De NOVI biedt dus perspectief.

De ontwerp-NOVI is niets te vroeg of te laat’

Voorzichtig dringt dat door in de vakwereld, zeker nu we in de vakantietijd wat minder nadrukkelijk met het hete nieuws van alledag bezig zijn. Nou ja, nieuws over de hitte is er natuurlijk volop.

Zeker, vanuit meerdere hoeken klinkt er teleurstelling over de nog heel beperkte uitwerking in concreet beleid. De uitwerkingsagenda moet nog komen, en zal komen bij de definitieve versie. Nu eerst het maatschappelijke en vooral het politieke debat daarover.

Na de zomer zullen de aan de fysieke ruimte gerelateerde onderwerpen snel weer voorpaginanieuws zijn. Of het nou gaat om de steeds nijpender wordende problemen met de droogte, de uitvoering van de energietransitie, de versnelling van de woningbouw, de toekomst van de luchtvaart, of het oplossen van de knelpunten rond de PAS en de stikstofuitstoot.

Steeds breder zal het besef doordringen dat heel veel voorliggende fundamentele keuzes alles te maken hebben met de kwaliteit van onze leefomgeving. Wat dat betreft is de ontwerp-NOVI dus niets te vroeg of te laat.

Het is de opgave voor ons allemaal om, in het licht van die grote belangen, onze stinkende best te doen om samen de lijnen voor de toekomst verder uit te werken. Want de tijd dat anderen dat voor ons deden, is ook voorbij. Sterker, in deze tijd zouden we dat niet eens meer accepteren.

Marcel Bayer
marcel.bayer@romagazine.nl