(On)zichtbare provincie

| 15 maart 2019

De verkiezingen voor nieuwe provinciebesturen roepen altijd weer de vraag op waar provincies nog voor zijn. Als die overbekende herhaling van zetten weer eens plaatsvindt, zijn het vooral landelijke politici en de media die de aanstichters zijn.
Bij het grote publiek leeft de provincie nauwelijks, bij bestuurders en beleidsmakers des te meer. Sterker, de afgelopen decennia van liberalisering in het beleid op alle fronten, met decentralisering van taken door de Rijksoverheid, is de positie van de provincie er alleen maar sterker op geworden. Met de nieuwe wRO is die positie al bekrachtigd, de komende Omgevingswet en Nationale Omgevingsvisie doen daar nog een schepje bovenop.

Wisselende rollen, gezonde tegenkracht

Het hangt zo van de regionaal-lokale context af welke rol de provincie speelt. Bij sommige thema’s en in sommige regio’s kunnen ze volstaan met een vinger aan de pols te houden. Bij andere zitten provincies juist meer in de faciliterende rol. En er zijn thema’s waarbij ze duidelijk grenzen stellen. Dat alles wordt natuurlijk bepaald door de politieke kleur van de colleges van gedeputeerde staten. Gegeven het feit dat de politieke voorkeuren van de landelijke gebieden, suburbs en kleinere gemeenten nogal aan het schuiven zijn, biedt dat tegenkracht tegen de doorgaans progressieve grotere steden. Dat is het krachtenveld waar politiek en bestuur ook de komende vier jaar weer in beweegt.

Dienstbaar aan de opgave, in verbinding met de ander

En laten we hopen dat het beweegt, want er spelen grote kwesties als de energiestransitie, de woningbouw, ruimtelijke adaptatie, de circulaire economie, biodiversiteit en een gezonde omgeving die om keuzes vragen. Die maatschappelijke vraagstukken zijn altijd gelaagd en spelen zich af op verschillende schaalniveaus. Je ziet dat steeds meer gemeenten en provincies dat snappen. Ze schalen automatisch op, of juist niet, waar dat nodig is. Ze zijn dienstbaar aan de opgave en staan in verbinding met de ander. Door het steeds te hebben over het afschaffen van provincies, dan wel het opschalen van gemeenten, zie je meteen de weerstand komen. De meeste vooruitgang hebben we geboekt door het er niet over te hebben.

 

Marcel Bayer
marcel.bayer@romagazine.nl