Over boegbeelden, Bologna en Bauman

| 16 mei 2017

Anders dan een Milaan, Rome en andere Italiaanse grote steden heeft Bologna geen grote toestroom van toeristen. Volgens zeggen komt dit omdat Bologna publiekstrekkers ontbeert. Bologna een stad zonder boegbeeld? Een stad van meer dan een miljoen inwoners? Heeft ze echt geen boegbeelden of is het kwestie van een slechte marketing van de stad? Reden te meer voor mij om de koers richting de vette stad te ondernemen.

De oudste universiteitsstad van Europa heeft, zoals mij later blijkt, de bijnaam “de vette of dikke stad”. Dit doelt op het feit dat eten hier centraal staat. En ja, het wordt bij het betreden van Bologna al direct duidelijk: de liefde van de man gaat door de maag. De stad valt zo als een warme deken over me heen. En de mensen zijn zo mogelijk nog warmer dan de terracottakleuren van de bebouwing.

bologna2

Intermenselijke relaties zijn hier belangrijk

Nee, Bologna heeft dan wel geen Eifeltoren, geen Colosseum, geen station ontworpen door Calatrava, geen…. Wat mij wel snel duidelijk is, dat Bologna een mensenstad is. Je voelt het overal, bij de ontbijtcafés, waar men even binnenkomt voor een praatje vergezeld van een cappuccino; de hulpvaardigheid van de mensen om je de weg te wijzen, bij de vrolijke bediening tijdens de aperitivo om half zes; de oprechte nieuwsgierigheid van de restauranteigenaar omtrent jouw beoordeling van het eten en het glunderende koppie van de barman bij het opvolgen van zijn wijnadvies. De groepjes die ’s avonds al of niet onder de arcades de terrasjes bezetten. Intermenselijke relaties zijn hier belangrijk. Zo door de stad wandelend komt er een tweetal gedachten opborrelen.

bologna1

Creatieve oplossing hemelwaterafvoer

Uit vele onderzoeken blijkt dat juist de stad van oudsher een bron is van innovatie. Innovatie heeft zelden plaatsgevonden op het platte land of in een rustig natuurgebied! Nee, juist de stedelijke spanning en urgentie zorgt voor vernieuwing. Anderzijds leidt een teveel aan diezelfde urgentie tot hoge depressiecijfers.

Een tweede gedachte die zich bij mij manifesteert is een denkbeeld van Zygmund Bauman (socioloog en wat mij betreft een groot denker), namelijk de vloeibare samenleving. Een samenleving die gevormd wordt door groepen die door een bepaalde gebeurtenis tijdelijk bij elkaar klontert om na de voorstelling weer haar eigen weg te gaan. De relatie wordt steeds sneller bij het grof vuil gezet. Je ziet het onder meer in wisselen van partners en wisselen van werkgever. Zelfs de van oorsprong hechte familiebanden staan op het spel. Traditionele banden zijn niet meer vast maar vloeibaar geworden. Juist in de moderne stad lijkt het Liquid Life zich sterk te manifesteren. Je hoeft maar om je heen te kijken hoeveel impact dit verschijnsel op de stad en haar bewoners heeft. Van mobiel kijkende voetgangers, pop-up winkels en ga zo maar door. Een zogenaamd schuimmodel waarbij een ieder een bubbeltje is en de “luxe” heeft van eenzaamheid en isolatie in gemeenschap.

Ik heb geen enkele wetenschappelijke dan wel empirische onderbouwing van het denkbeeld dat zich in mijn hoofd nestelt. Het denkbeeld dat Bologna zich lijkt te ontworstelen aan die vloeibare samenleving of moet ik zeggen die vloeibare samenleving te ontdoen van haar vluchtige karakter.

bologna3

Een van de vele terrasjes onder de arcades

Misschien heeft Bologna van de grote steden niet die publiekstrekkers dan wel boegbeelden, maar voor mij lijkt het een stad welke een fragiele balans lijkt gevonden te hebben tussen innovatie en depressie, waar de warmte tussen mensen nog voelbaar is. Zijn ze er in geslaagd om in hun stad het onmogelijke te realiseren? Hun Virginia en Maltesta (een Bolognezer versie van Romeo en Juliet) een ander slot te geven?

Misschien ben ik te lyrisch over Bologna en is mijn beeld niet juist en moet u zelf op onderzoek uit. Ik voorspel u het is geen verspilde moeite en zal uw kijk op het leven in de stad mogelijk bijstellen.

Bibliotheek Bologna

Bibliotheek Bologna

Ps: Bologna kent ook nog een ander liquid life: slenter door de arcades, een weldaad zowel bij regen als hitte, strijk neer op het terras en geniet van een aperitivo.  Een bijzonder fenomeen die Nederlanders zeker zal aanspreken: bij het bestellen van een drankje is dan onbeperkt eten inbegrepen.

Salute!

Fred Bransen
Programmamanager ruimtelijke kwaliteit/consultant bij adviesbureau Tauw