Reflecteren na de RES-sprint

| 8 april 2021

De RES 1.0 is af. Eigenlijk alleen nog maar inhoudelijk, want de belangrijke fase van besluitvorming is op dit moment gaande in bijna alle RES-regio’s. De deadline daarvoor is 1 juli. Het is nu aan de raden, staten en besturen om een besluit te nemen. Wat gebeurt er ondertussen bij de RES-organisaties in de 30 regio’s? Zijn we toe aan vakantie? Zijn we tevreden? Durven we vooruit te kijken? Durven we de RES 2.0 aan? Wat mij betreft een goed moment om even achterover te leunen en te bedenken hoe we verder willen.

Door Rijk van Voskuilen, adviseur bij Over Morgen

De RES staat synoniem voor deadlines, stress en structureel te weinig tijd hebben. Achteraf gezien hadden we het als RES-regio’s beter kunnen doen. Maar dat is nu makkelijk praten. De RES staat namelijk synoniem voor creatieve ontwerpprocessen, avontuur en beginnen zonder te weten waar het heen gaat. Een mooie voedingsbodem voor vruchtbare plannen.

De RES heeft ook behoorlijk wat pittige bestuurlijke gesprekken opgeleverd. In veel regio’s heeft het onderlinge vertrouwen tussen de overheden houvast gegeven om tot een gezamenlijk gedragen bod te komen. Wauw, we mogen trots zijn op het resultaat. Wat was het een bevalling! Ik stond aan de wieg van de pilot-RES en concept-RES Noord-Veluwe en de concept-RES en RES 1.0 van regio Arnhem-Nijmegen. Ik kan niet anders zeggen dan dat ik enorm heb genoten en blij ben met deze stevige stap voorwaarts in de aanpak van de energietransitie. Maar we mogen ook kritisch zijn op de onderdelen waar verbetering nodig is.

Hoe gaan we zorgen voor concretisering van plannen richting vergunningverlening en realisatie?

De RES is opgezet als een structureel tweejaarlijks programma. De focus lag de afgelopen twee jaar sterk op het opstellen van een bod. Maar eigenlijk ging het vooral om een structurele inspanning om grootschalige duurzame elektriciteit en regionale warmte in stevig tempo te gaan organiseren en daarmee het Klimaatakkoord tot uitvoering te brengen.

Gaan we dan in deze lijn door? Het voelt als een open vraag waar niet direct een antwoord op hoeft te klinken. Hoe gaan we zorgen voor concretisering van plannen richting vergunningverlening en realisatie? Hoe stappen we over bestuurlijke spanningen heen? Hoe zorgen we voor meer regionale samenhang? Hoe gaan we meer samenwerken met partijen op andere thema’s in de regio?

Als we te snel doorgaan houden we dezelfde druk op het proces en verliezen we ons kritisch en creatief vermogen. Mijn advies: Gun jezelf de benodigde ademruimte de komende maanden en,

  • durf te dromen over hoe de RES de toekomst van de regio versterkt;
  • deel deze dromen binnen de regio en ga op zoek naar de gemeenschappelijke deler. Vertaal dit naar een visie en ontwikkelrichting voor de komende 2 tot 5 jaar. Durf naar de lange termijn te kijken. Bedenkt daarbij kritisch welke onderdelen van de RES je in stand wil houden en met welke onderdelen je wellicht wil stoppen;
  • met een gezamenlijke visie onder de arm kun je een plan van aanpak opstellen voor RES 2.0. Wen jezelf aan om continu te toetsen of het plan en de uitvoering nog passen bij de visie van de regio.

Op die manier wordt het RES-programma meer een regionaal sturingsmechanisme op basis van visie en richting in plaats van een moetje vanuit het Klimaatakkoord. Dan is niet meer de tendens dat we “een RES moeten maken”, maar dat we “de RES gebruiken om onze regio mooier en duurzamer te maken”. Ik pak dat moment van reflectie bezinning en ben benieuwd naar het avontuur 2.0