De kunstblik van AtelierOverijssel
Ruimte als ‘doek’ voor kunstenaars

| 4 augustus 2016

Het heeft iets prikkelend en spannends. De inzet van kunstenaars blijkt economisch en maatschappelijk veel meerwaarde te hebben, past helemaal bij deze tijd, spreekt mensen aan. Daarom is Kunstenlab als partner betrokken bij AtelierOverijssel.

AtelierOverijssel werkt aan ruimtelijke kwaliteit. Onder andere door de inzet van zogenoemde werkateliers: bijeenkomsten met belanghebbenden waarbij veldonderzoek, ontwerp en inspiratie centraal staan. Samen nieuwe ideeën bedenken voor een straat, dorpskern of bedrijventerrein. Omdat de inzet van creatieve denk- en ontwerpkracht in ruimtelijke processen aanzienlijke maatschappelijke baten kan realiseren, is Kunstenlab een van de partners in AtelierOverijssel.

_DSC1270

De vraagstukken waar kunstenaars van toegevoegde waarde zijn, hebben vaak concrete doelen waar veel mensen belang bij hebben. Denk aan het verhogen van de recreatieve mogelijkheden, betere oriëntatie, meer ontmoetingsmogelijkheden, (weer) herkenbaar maken van de cultuurhistorische aspecten van een gebied of ruimte, vergroten van waterberging, meer en betere natuur of het bevorderen van openbaar vervoer.

Meewegen

Elk gebied heeft een verhaal. Een verhaal van gebruikers, bewoners, deskundigen. Het landschap geeft identiteit. Deskundigen, archeologen, architecten, ecologen en cultuurhistorici gaan over fysieke kenmerken van een plek, maar een plek is er ook in ons geheugen. Mythes, angsten, verlangens. Het mentale landschap is net zo divers, veranderlijk en dynamisch als het fysieke landschap.

Culturele waarden worden zichtbaar

Denk bijvoorbeeld aan Roombeek. Deze wijk in Enschede is zonder vuurwerkramp een gewone woonwijk. Of de IJssellinie; zonder deze linie is de IJssel gewoon een mooie rivier. Elk landschap heeft een verhaal en een betekenis. Dit zijn bij uitstek plekken voor kunstenaars. Het is belangrijk dat de waarden die mensen aan de plek geven, worden meegewogen bij de fysieke inrichting. Het gaat erom met deze verhalen en betekenissen de culturele waarden zichtbaar te maken.

Het mentale landschap is net zo divers, veranderlijk en dynamisch als het fysieke landschap

Hemelzicht

Een mooi voorbeeld van de meerwaarde van kunstenaars bij ruimtelijke opgaven is het werkatelier voor Landgoed Hemelzicht. Kunstenaar Heidi Linck werkte mee aan dit werkatelier op landgoed Hemelzicht. Dit landgoed, 40 ha groot, ligt bij Lettele, ten noordoosten van Deventer. Het is in het bezit van de familie Dura. Oorspronkelijk was dit landgoed in gebruik als jachtgebied.

De familie wil het gebied anders gaan gebruiken en er een buitenverblijf realiseren. Zij zoeken naar een aanpak die leidt tot een integrale verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van het gebied. De Gemeente Deventer heeft hen geadviseerd dit met een werkatelier van AtelierOverijssel op te pakken, om vanuit verschillende perspectieven naar de ruimtelijke kwaliteit van het gebied te kijken.

_DSC1965

Het werkatelier startte samen met een multidisciplinair team met de verkenning van het landgoed. Daarna gingen de betrokkenen, landschapsarchitect Hans Ophuis van NXT Landscapes, een ecoloog, een jachtopziener, een lid van de familie Dura en vertegenwoordigers van gemeente en provincie met elkaar in discussie over de kansen en ideeën voor het landgoed.

Ruimtelijke identiteit

Niet iedere kunstenaar wil of kan meedenken over ruimtelijke ontwerpopgaven. Haar drijfveer haalt Linck uit de spanning tussen het gestuurde en het spontane landschap. ‘Met mijn projecten wil ik het spontane landschap ruimte geven in een ontwerp en mensen anders laten kijken naar fenomenen in het landschap die niet gepland waren en die niet voor de hand liggen als ruimtelijke kwaliteit.’

Volgens haar bezitten die fenomenen kansen om het gebied een eigen gezicht te geven en anders te laten zijn dan vergelijkbare gebieden. Zij belichamen de ruimtelijke identiteit van een plek. Met haar projecten wil Linck de kansen zichtbaar maken. ‘Het inspirerende aan het deelnemen aan ontwerpteams vind ik de verschillende visies en expertises die bij elkaar komen: landschapsarchitectuur, cultuurhistorie, ecologie, technologie, kunst. Elke deelnemer heeft een eigen interpretatie van dezelfde plek in zijn hoofd zitten en elke interpretatie is waardevol.’

Sonja Paauw

Dit is een verkorte samenvatting van het artikel in ROm 7-8, juli-augustus 2016

 

One thought on “De kunstblik van AtelierOverijssel
Ruimte als ‘doek’ voor kunstenaars

  1. Pingback: Artikel over de kunstblik van AtelierOverijssel in RO Magazine – AtelierOverijssel

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *