Samenwerken is niet sexy, maar wel effectief

| 4 februari 2020

Het lijkt een fata morgana in een tijd waarin boeren om de maand met hun tractor het land lam leggen en milieuactivisten een halvering van de agrarische sector eisen. Toch is het niet overal oorlog tussen boeren en natuurbeschermers. Wie beter kijkt, ziet op allerlei plaatsen initiatieven ontstaan waar beide partijen gezamenlijk aan een fraaiere omgeving werken. Abstracte discussies over stikstof en CO2 maken er plaats voor ambitieuze herinrichtingsprojecten waarin deelbelangen samensmelten rond de grote opgaven van dit moment.

De gebiedsontwikkeling aan de noordrand van Goeree-Overflakkee is zo’n bijzonder project. Het startte – paradoxaal – met het afschieten van een ambitieus natuurontwikkelingsplan waarmee het ministerie van LNV in had willen spelen op de gedeeltelijke opening van de Haringvlietsluizen. Toenmalig staatssecretaris Henk Bleker zette er een streep door omdat hij geen boerenakkers in natuur om wilde zetten. De gebieden die LNV al had aangekocht, gingen over naar de provincie, die ze in een grondbank stopte. Met de Gemeente Goeree-Overflakkee werden vervolgens verschillende partijen benaderd met de vraag of zij mee wilden werken aan een integrale herontwikkeling van de locatie. Natuur, recreatie en de landbouw moesten een impuls krijgen, terwijl er in het gebied ook voor 78 MW aan windenergie moest worden opgewekt.

Een goede verbinding is een van de factoren in succesvolle vrijwillige kavelruil

Een groep agrariërs in de polder hapte toe en besloot met de gemeente, Natuurmonumenten en het Wereld Natuurfonds samen te werken. Zij wilden de bouw en exploitatie van de windmolens wel voor hun rekening nemen en een deel van opbrengst (15 procent) aan de gemeente afstaan om nieuwe fiets- en wandelpaden langs het Haringvliet aan te kunnen leggen. In ruil voor de uitbreiding van een natuurgebied kregen ze voorrang bij het terugkopen van grond die het Rijk eerder had opgekocht. Met het Kadaster werd ook gewerkt aan een vrijwillige kavelruil waardoor grotere aaneengesloten landbouwkavels konden ontstaan. Iedereen blij!

Met hun succesvolle initiatief wonnen de partijen twee maanden geleden de SKG Award voor duurzame gebiedsontwikkeling van de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling. De jury was vooral onder de indruk van de actieve regie die de gemeente op de gronduitgifte en het samenwerkingsproces had gevoerd. ROm concludeerde eerder in een artikel over het project al dat de rol van een lokale bestuurder als Daan Markwat niet onderschat moest worden. Hij wist alle deelnemers ervan te doordringen dat de gebiedsontwikkeling alleen kon slagen als iedereen over zijn eigen schaduw heen kon springen. Dat hebben zowel de natuurorganisaties als de boeren goed in hun oren geknoopt. Kunnen Farmers Defence Force en Mobsilisation for the Environment van activist John Vollenbroek niet eens gaan buurten bij hun collega’s op Goeree-Overflakkee?

@jaco_boer