Smart Mobility: de speeltuin ontgroeid

| 3 oktober 2018

In gesprekken merk ik dat Smart Mobility soms gezien wordt als een speeltuin: leuke gadgets ontwikkelen, pilots en testjes doen, en niet afgerekend worden op concreet verkeerskundig resultaat. Onzin natuurlijk. We zien bij de huidige regering wel een verschuiving van de politieke focus. Kijk bijvoorbeeld naar het proces van krachtenbundeling, waarin Rijk, provincies en VNG gaan voor concrete resultaten in de komende vier jaar, door grootschalig gebruik van wat er nu al kan en een verantwoorde introductie van nieuwe ontwikkelingen. Bewezen effecten krijgen meer aandacht. Van veel Smart Mobility-maatregelen is het effect echter nog onbekend, bijvoorbeeld omdat maatregelen nog in ontwikkeling zijn, of het aantal gebruikers nog laag is. En dat is lastig. Een paar voorbeelden ter illustratie

Modelsimulaties van intelligente verkeersregelinstallaties (iVRI’s) tonen soms tientallen procenten doorstromingswinst. Op straat moeten we dit nog bewaarheid zien worden.

In beleid zetten we in op Smart Mobility-maatregelen, terwijl we het effect nog niet goed kennen. In de MIRT verkenning A67 Leenderheide – Zaarderheiken ging het over het effect van Mobility as a Service (MaaS). De regionale MaaS pilot Eindhoven staat nog in de kinderschoenen en ook het project Slimme Reis A2 Weert – Eindhoven is net gestart. We vallen dus noodgedwongen terug op andere, generiekere effecten.

Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid onderzocht de mogelijke gevolgen van MaaS op reisvoorkeuren en reisgedrag van Nederlanders. Helder werd dat MaaS in principe voldoende toegevoegde waarde biedt om bepaalde groepen reizigers aan zich te binden, maar dat het onzeker is of MaaS tot gedragsverandering leidt in de dagelijkse praktijk.

Smart Mobility, hét middel om doelen te bereiken
Hoe zorgen we er nu voor dat we de potentie van Smart Mobility maatregelen benutten? De sleutel ligt in het besef dat Smart Mobility een middel is en geen doel op zich. En dat dit middel bijdraagt aan meer beleidsdoelen dan alleen aan doorstroming van het (auto)verkeer. Naast doorstroming is ook verkeersveiligheid een belangrijk doel. Daarom komt er nu meer (politieke) aandacht voor het gebruik van rijhulpsystemen in voertuigen, zoals coöperatieve adaptieve cruise control (ADAS). Dit zal naar verwachting aandacht krijgen in de Kamerbrief over Smart Mobility, dit najaar.

Daarnaast helpt Smart Mobility bij opgaven op het gebied van verstedelijking (minder parkeerplaatsen als gevolg van deelauto’s en MaaS), energietransitie (elektrisch rijden, smart grid, laden bij hubs), economische transitie (vestigingsklimaat voor startups en andere innovatieve bedrijven), gezondheid (lopen en fietsen als onderdeel van de ketenreis) et cetera. Kortom, Smart Mobility maatregelen leveren een bijdrage aan het bereiken van veel opgaven binnen een omgevingsvisie.

Integraal (samen)werken
Het vraagt wel wat van een gemeentelijke of provinciale organisatie, om deze opgaven op de diverse domeinen en de bijdrage vanuit Smart Mobility goed neer te zetten. Het vraagt om over sectorale grenzen heen te kijken en samen integraal aan de opgaven te werken. Dit is minder vanzelfsprekend gerealiseerd dan gedacht. Daarom enkele tips:

  • begin klein en bouw daarna uit. Organiseer eens een brainstorm met collega’s vanuit diverse disciplines, waarbij je voor concrete opgaven kijkt wat Smart Mobility kan bijdragen;
  • werk langs de lijnen van de omgevingsvisie. De provincie Noord-Holland is een mooi voorbeeld. Terwijl daar de omgevingsvisie werd opgesteld, is in een parallel proces gewerkt aan de koers Smart Mobility. Het resultaat is Smart Mobility beleid voor de middellange termijn (2030), gekoppeld aan de opgaven en doelen uit de omgevingsvisie;
  • voer twee hoofdactiviteiten uit in een cyclisch proces: 1) visievorming en 2) organiseren, programmeren en leren. Werk daarbij met een monitoringsplan met objectieve indicatoren, om de realiteit te toetsen aan verwachtingen en doelstellingen. Stel je visie bij op basis van opgedane leerervaringen.

Hiermee benutten we de potentie van Smart Mobility maximaal, maken we de bijdrage aan de diverse beleidsdoelen inzichtelijk en tonen we concreet meetbaar resultaat. Meer hierover hoort u tijdens het Smart Urban Mobility seminar op 16 oktober in Amersfoort. Ik wens u veel plezier en inspiratie toe.

 

Ronnie Poorterman

Ronnie.Poorterman@Anteagroup.com