Voor de vorm

| 23 januari 2017

Door het presidentschap van Trump staat ook de Trumptower (architect Der Scutt) weer in verhevigde belangstelling. Een icoon voor de stad New York en een duidelijke exponent van Trump zelf. Gezien de moeite die gedaan is om het gebouw te realiseren is al een mooie prestatie, echter wel overladen met een saus van zelfoverschatting en bravoure. Zo heeft het gebouw 58 verdiepingen, maar door de nummering doet men voorkomen dat het er 68 zijn.

premier tower

Naast de woning van Trump zelf heeft menig celebrity zoals Beyoncé Knowles een appartement van een paar miljoen in het gebouw betrokken. Terwijl ik hier kennis van nam schoot mij in het hoofd dat ik nog niet zo lang geleden een artikel las over de realisatie van de Premier tower (architectenbureau Ellenberg Fraser) in Melbourne. De Premier tower is gebaseerd op het lichaam van de bevallige zangeres (videoclip ghost) .

 

 

Het zal toch geen trend worden dat lichamen van artiesten het straatbeeld gaan bepalen? Dan schieten me toch wel een paar gebouwen door mijn hoofd. Waarom doet het Arcam gebouw in Amsterdam mij aan Kardashian denken? En ja, het mediagebouw in Hilversum doet toch echt aan de kleurrijk geklede directrice van Tauw Annemieke Nijhof denken. En vergeef mij de gedachte dat de City Hall in Londen iets weg heeft van de bierbuik van …

Arcamcityhall

Nee, er liggen andere gedachten aan de ontwerpen ten grondslag.  Zo is het ontwerp van de City Hall (in de volksmond “de ui” genoemd) niet ontstaan uit het beeld van een bevallige  zangeres, maar uit functionele overwegingen zoals een energiegedachte. Het gebouw bevat veel glas en kan zo een aardige binnentemperatuur bereiken die vervolgens weer gekoeld moet worden. De gekozen vorm bevat in relatie tot de inhoud 25% minder oppervlak en draagt zo bij tot energiebesparing.

Een wijd verbreidt adagium geïntroduceerd door Louis Sullivan is hierbij gehanteerd: Form Follows Function Functie (FFF). Functie is leidend voor de vormen en  eventuele toeters en bellen zijn er niet of in ieder geval in dienst van de functie. Een principe dat velen tot de dag van vandaag bewust of onbewust hanteren. Het verklaart de vorm van een auto tot aan de vorm van een kopje. Het ontwerp staat ten dienste van. Echter FFF is na verloop van tijd geëvalueerd. De postmodernisten waren van mening dat FFF leidt tot eenheidsworst en verlieten deels het adagium. Het mocht naast functioneel ook weer mooi zijn.  Het supermodernisme heeft dit zelfs nog verder versterkt. Het gebouw moet niet alleen mooi zijn, maar ook beslist opvallen.

Blijft deze architectuur beperkt tot gebouwen? Nee, zeker niet. Ook in de aankleding van de buitenruimte zien we trekken van supermodernisme. Kijk naar eens naar  het Cochiusgemaal in Amsterdam of zelfs de nieuwe hoogspanningsmast van Tennet. Ontegenzeggelijk hebben ze supermodernistische trekjes. De constructie valt op, verbaast en verwondert. Landmarks met de nodige bravoure!

cochiusgemaaltennet

En zo zijn we weer terug bij Trump. De nieuwe president die van Amerika die zichzelf ziet als landmark, die zijn tegenstanders overtroeft en een ieder verbaast en verwondert. Een toonbeeld van bravoure. Misschien past de houding van Trump wel goed bij het supermodernisme. Nu maar hopen  dat hij niet zijn functie vergeet. In zijn geval is het adagium vorm volgt functie misschien wel een goed idee.

 

Fred Bransen is als programmamanager ruimtelijke kwaliteit/consultant werkzaam bij adviesbureau Tauw