Advertentie
Archief

Afdwingbare financiële bijdragen: nu of nooit!

Auteur ROmagazine.nl

11 februari 2022 om 11:32, Leestijd ca. 3 minuten


Als onderdeel van de Omgevingswet is de Regeling publiekrechtelijke afdwingbare financiële bijdragen geïntroduceerd. Het betreft een aanvulling op het huidige kostenverhaal bij gebiedsontwikkeling. Het is in feite een juridische verankering van de bestaande ‘bijdrage ruimtelijke ontwikkeling’ die onder de huidige Wet ruimtelijke ordening vrijwillig van aard is. De nieuwe regeling maakt het voor gemeenten mogelijk om kosten voor verbetering van de fysieke leefomgeving te verhalen op een initiatiefnemer, mits sprake is van een ‘functionele samenhang’. Het gaat doorgaans om stadsbrede investeringen in groen, blauw en grijs. In het verleden hebben veel gemeenten eerder een dergelijke vrijwillige bijdrage gehanteerd. De onderbouwing hiervan was toen over het algemeen mager. Ook het onderscheid met bovenwijkse voorzieningen was niet altijd helder.

Nu zijn meerdere gemeenten bezig met het bepalen van de verstedelijkingsopgave tot 2050. Een herijking is essentieel gelet op de actuele thema’s op stadsniveau zoals bereikbaarheid, mobiliteit, klimaatadaptatie, energietransitie en opgaven in het landelijk gebied. Het opstellen van een omgevingsvisie is een nieuw startpunt voor de ruimtelijke integraliteit van al deze thema’s. De bekostiging van de verstedelijkingsopgave is echter een opgave op zich. De nieuwe Regeling publiekrechtelijke afdwingbare financiële bijdragen is een nuttig instrument om een private bijdrage te waarborgen, zodat de bekostiging niet volledig voor rekening komt van overheden. Initiatiefnemers van nieuwbouwprojecten (grondexploitanten) kunnen immers profijt hebben van publieke investeringen op stadsniveau. Een private bijdrage kan ook wenselijk zijn gezien de financiële positie van gemeenten als gevolg van ontwikkelingen in het sociaal domein en eerdere afwaardering op gemeentelijke gronden tijdens de financiële crisis. Dus gemeenten, wat let je?

De onderbouwing van het kostenverhaal moet landen in het omgevingsplan


De nieuwe regeling verwacht echter een onderbouwing in de omgevingsvisie van de ‘functionele samenhang’ tussen de verschillende investeringsopgaven en nieuwbouwprojecten van initiatiefnemers. En daarmee in feite ook van de hoogte van een financiële bijdrage. Dit kan voor gemeenten nogal lastig zijn omdat in een visiedocument de verstedelijkingsopgave veelal globaal wordt geduid met een schriftelijke omschrijving, kaartmateriaal en referentiebeelden. Het maken van een kostenraming wordt dan ook bemoeilijkt. Vooral wanneer gelijktijdig een Nota Kostenverhaal moet worden geactualiseerd. Met dit beleidsdocument is er een natuurlijk moment om een financiële bijdrage te introduceren. De nieuwe regeling biedt wel de mogelijkheid om opgaven verder te concretiseren in het omgevingsprogramma. De uiteindelijke onderbouwing moet landen in het omgevingsplan. Maar zover zijn gemeenten nog lang niet. Daarbij geldt een overgangsfase tot 2030. Dat terwijl het merendeel van de nieuwbouwopgave juist in die periode moet plaatsvinden en daarmee het kostenverhaal vooraf verzekerd moet zijn. Kortom, de haast om concretisering van de investeringsopgave kan voor gemeenten een belemmering zijn om nu al invulling te geven aan de nieuwe regeling.

Natuurlijk zijn er meerdere aandachtspunten om mee te nemen bij de gemeentelijke afweging. Denk maar aan de definitie van ‘functionele samenhang’, financiële ruimte voor extra kostenverhaal, draagkracht van doelgroepen, effect op onderhandelingen, periodieke verantwoording en de eindafrekening. Kortom, genoeg stof tot nadenken. Maar wachten tot 2030 is een gemiste kans en misschien wel zinloos. De nieuwe regeling biedt zeker mogelijkheden, maar het is wel nu of nooit!

Door Ferdinand Michiels, Adviseur bij Over Morgen

Gerelateerde Artikelen
Link gekopieerd naar klembord