Inschrijven voor nieuwsbrief
Verstedelijking Infrastructuur en mobiliteit

De 15-minuten stad onder vuur

Auteur Jaco Boer

13 mei 2024 om 18:47, Leestijd ca. 3 minuten

In Nederland debatteren we op basis van argumenten over de reikwijdte van de compacte stad. In de VS en het VK is zo'n debat door de polarisatie nauwelijks nog mogelijk. Parijs blijft een lichtend voorbeeld hoe het ook kan.

Kortere afstanden tussen je woning en werkplek. De supermarkt en de crèche om de hoek. Voormalige parkeerplekken die zijn omgetoverd tot plantsoenen en parkjes, schonere lucht en kinderen die zelfstandig naar school kunnen fietsen. De voordelen van de 15-minuten stad zijn groot. Geen wonder dat inmiddels meer dan vijftig steden wereldwijd experimenteren met het concept. 

De 15-minuten stad werd acht jaar gelden bedacht door de Franse wetenschapper Carlos Moreno als reactie op de dominante functiescheiding in moderne steden. In plaats van aparte woonwijken en kantoorzones streeft hij naar menging en integratie van functies. Ook sociale klassen ziet hij het liefst door elkaar wonen in plaats van te worden ondergebracht in aparte wijken. Met een kleinere rol voor de auto en hogere dichtheden van functies en gebouwen zijn de afstanden korter en gaan mensen vaker lopen en fietsen, mits de openbare ruimte daar ook op wordt afgestemd. 

Voor Nederlandse planologen en bestuurders zijn de ideeën van Moreno, die er vorige week een boek over uitbracht, weinig revolutionair. Voor veel gemeenten is de compacte en autoluwe stad al jaren een belangrijk uitgangspunt in hun beleid. Voor buitenlandse steden ligt dat anders. 

In Parijs moest burgemeester Anne Hidalgo veel weerstand overwinnen. Nu krijgt ze brede steun voor haar aanpak

De Parijse burgemeester Anne Hidalgo moest acht jaar geleden nog veel weerstand overwinnen toen ze een van de oevers van de Seine voor het autoverkeer afsloot en er wandelboulevards van maakte. Maar door het succes van die ingreep en de vernieuwing van een aantal buurten volgens de ideeën van de 15-minuten stad kreeg ze vanuit de bevolking steeds meer steun voor haar aanpak. Inmiddels gaat de bemoeienis van de gemeente verder en is er 200 miljoen euro uitgetrokken om door middel van lagere bedrijfshuren lokale winkels en werkplaatsen voor de stad te behouden. Ook die maatregel past naadloos in het concept van de 15-minuten stad: belangrijke voorzieningen als de bakker of stomerij blijven op loopafstand en worden niet verdrongen door functies die meer geld op tafel kunnen leggen. 

In de Verenigde Staten en Groot-Brittannië zorgt het succes van de 15-minuten stad inmiddels voor een tegenreactie vanuit rechtse kringen. Tegenstanders trekken er fel van leer tegen het in hun ogen “gevangen houden” van bewoners in hun buurt. Er circuleren zelfs complottheorieën die het concept vergelijken met een klimaat-lockdown, opgelegd door de elite aan het arme en weerloze volk dat van zijn vrijheid wordt beroofd. Sommige critici deinzen er niet voor terug om stadsbestuurders die met het concept aan de slag willen, met de dood te bedreigen. Een lot dat ze delen met Moreno die op de sociale media veel scheldkanonnades over zich heen krijgt. Die aanpak mist zijn uitwerking niet: recent besloot de Britse stad Oxford het concept in de ban te doen omdat het in een deel van de publieke opinie voor zoveel ophef en misverstanden zorgt.  

De verknochtheid aan hun auto is een belangrijke reden voor rechtse opiniemakers en politici in de VS en het VK om de 15-minuten stad te verketteren

Het is bizar dat een idee dat is bedoeld om het leven van bewoners aangenamer te maken, tot zulke emotionele non-debatten leidt. De verknochtheid aan hun auto is een belangrijke reden voor rechtse opiniemakers en politici om de 15-minuten stad te verketteren. Een overheid die durft in te grijpen op de vrije markt is natuurlijk ook een gruwel voor ultra-liberale en conservatieve geesten. Tel daar het grote wantrouwen tegen de overheid bij op dat sinds corona op sociale media hoogtij viert en je hebt een giftige cocktail waarin argumenten en bewijzen het verliezen van emoties en leugens. 

In Nederland wordt wel gediscussieerd over de reikwijdte van de compacte stad maar dat debat wordt vooralsnog gevoerd op basis van argumenten. Ik hoop niet dat we ook hier Amerikaanse en Britse toestanden krijgen en politici worden belaagd als ze niet de auto maar het welzijn van buurtbewoners centraal stellen in hun beleid.

Gerelateerde Artikelen