Inschrijven voor nieuwsbrief
Advertentie
Verstedelijking Landelijk gebied Natuur en ecologie

Zachte verstedelijking biedt kansen voor het landelijk gebied

Auteur Friso de Zeeuw

08 juli 2024 om 18:03, Leestijd ca. 3 minuten

Rood met blauw en groen vervlechten; met het coalitieakkoord valt van het landelijk gebied best iets moois te maken.

In het coalitieakkoord dat het kabinet-Schoof meekrijgt, heeft natuur geen prioriteit. Dat komt al tot uiting in de naam van het ministerie van LVVN, waarin de aanduiding ‘natuur’ bewust achteraan bungelt. We kennen de achtergrond. De stikstofklem, met vergaande consequenties voor delen van de agrarische sector, voedde de weerzin tegen Natura 2000-gebieden. Het transitiefonds van twintig miljard euro, de financiële kurk waarop het Nationaal Programma Landelijk Gebied zou moeten drijven, heeft de coalitie geschrapt. 

Er bestaat nu geen gedragen beeld hoe het nu verder moet met de toekomst van landbouw en natuur. De staatscommissie-Demografie stelt ons in het scenario “gematigde groei” een bevolkingsgroei met zo’n twee miljoen mensen tot 2050 in het vooruitzicht. Dat zal een forse impuls aan de verstedelijking geven in de Randstad, in een ruime band daar omheen (het “Rompertje”) en enkele gebieden daarbuiten. Met alle daarbij behorende ruimte vragende voorzieningen, zoals infrastructuur en bedrijventerreinen. Alleen al om die reden hebben we dringend een nationale, lange termijnstrategie voor “groen en blauw” nodig, als complement van oprukkend “rood en grijs”. 

Stom om de transitiepot voor het landelijk gebied te schrappen

Hoe zou zo’n strategie – met een plan van aanpak – eruit kunnen zien? Ik volsta met het noemen van enkele ingrediënten. Met het idee voor concentratie van hoogproductieve landbouwgebieden sluit ik aan op een voorstel dat dat wij vier jaar geleden met negen experts hebben gedaan. Er komt een soort agrarische hoofdstructuur. Delen van de agrarische sector zijn innovatief en nemen internationaal een vooraanstaande positie in, zoals tuinbouw onder glas en zaadveredeling. Andere sectoren, met name niet-grondgebonden intensieve veehouderij, komen voor uitfasering in aanmerking of voor concentratie op bedrijventerreinen. 

Lastige afwegingen dringen zich op. Waar gaat verzilting de traditionele landbouw een rendabel perceptief ontnemen? Welk vooruitzicht hebben de boeren in veenweidegebieden in relatie tot het (stijgende) grondwaterwaterpeil, als we denken aan een rendabele agrarische exploitatie en weidevogelbeheer? De landbouw heeft nu twee derde deel van Nederlandse grondoppervlak exclusief de grote open wateren in gebruik. De agrarische sector zal enkele procenten van dat oppervlak prijs moeten geven voor andere functies, met name voor verstedelijking, natuur/recreatie en waterberging.

De verstedelijkingsgolf kan de versnippering van natuurgebieden verergeren

De verstedelijkingsgolf kan de versnippering van natuurgebieden verergeren. Aanleg van robuuste verbindingszones vergroten juist het nut voor de recreërende mens, de biodiversiteit en zorgen voor een beter functionerend water- en bodemsysteem. Alleen met een ijzersterk en financieel degelijk onderbouwd uitvoeringprogramma zal de minister enige kans maken om de coalitiewens om kleine, geïsoleerdere natuurgebieden van de Natura 2000-status te ontdoen.

“Zachte verstedelijking” biedt kansen om met aantrekkelijke mooie landschappelijke ontwerpen rood met groen en blauw te vervlechten. Beter dan de strakke scheiding die de provinciale rode contouren nu meestal afdwingen. Met dit coalitieakkoord valt voor het landelijk gebied nog best iets moois te maken. Maar het kortzichtige schrappen van die transitiepot van twintig miljard euro zal het kabinet nog lelijk opbreken.    

Gerelateerde Artikelen