Thijs Lieverse is adviseur en projectleider bij Arcadis 

Misschien wel mijn favoriete jeugdherinnering is van een zomeravond op het strand in Katwijk. Mijn broertje en ik voerden een uur lang een strijd tegen de genadeloze vloed om ons zandkasteel veilig te stellen – om vervolgens nat en vies in de achterbak afgevoerd te worden (totáál niet gepland).
Het gevecht tegen de natuur winnen we niet. Maar hoe stellen we ‘ons zandkasteel’ dan veilig?

De Kamerbrief Water en Bodem Sturend (WBS) in november 2022 zorgde voor veel discussie en enthousiasme binnen de watersector. Met 33 structurerende keuzes zette de overheid stappen richting een toekomstbestendig water- en bodemsysteem; essentieel voor hoe we ons kleine landje inrichten en alle belangen in balans houden. Hoewel de brief vol staat met open deuren – we weten al lang welke kant het op moet – kwam klimaatadaptatie opeens in de schijnwerpers.

Bijna drie jaar later is WBS nog steeds relevant. Ondanks de kapriolen die ons kabinet uithaalt en de soms wisselende prioriteiten, maken we duidelijke vooruitgang. Tegelijkertijd blijven gesprekken nog veel hangen in het theoretische en het vrijblijvende. Maar moet het niet schuren, willen we écht in transitie?

Hoe zorgen we dat de nieuwbouwwijken van vandaag ook in 2050 nog klimaatbestendig en leefbaar zijn?

Als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg.
De hele aanleiding voor WBS is het inzicht dat de maakbaarheid van het watersysteem grenzen kent, en we in sommige gebieden ingrijpend aan de slag moeten om onacceptabele klimaatschade te voorkomen of de rekening door te schuiven naar onze kinderen. Toch gaat WBS vandaag de dag vooral over de ‘prettige’ maatregelen: meer samenwerken met natuur, een beetje meer water vasthouden en huizen niet in uiterwaarden plaatsen. Absoluut nodig – elk stapje is er één – maar winnen we er de wedstrijd mee? 

 Winnen we ons drinkwater straks uit PFAS-rivieren, of gaan ons grondwater anders verdelen? 

Wat mij betreft mag het gesprek best wat meer schuren. Niet om in één keer alles om te gooien, maar wel om het eerlijke gesprek over de toekomst te voeren. Hoe zorgen we dat de nieuwbouwwijken van vandaag ook in 2050 nog klimaatbestendig en leefbaar zijn? Winnen we ons drinkwater straks uit PFAS-rivieren, of gaan ons grondwater anders verdelen? Reserveren we nu alvast ruimte voor waterbergings- en natuurgebieden, die we pas in de toekomst aanleggen? En als klimaatverandering ertoe leidt dat – zelfs mét maatregelen – bepaalde natuurtypes reddeloos verloren zijn, durven we het gesprek over het opgeven of uitruilen van natuur te voeren?

We zijn goed op weg, maar er mag een schepje bovenop. We zijn er nog niet over uit hoe Nederland er in 2100 uitziet, maar we weten stiekem héél goed waar de urgentie ligt en welke dilemma’s op ons afkomen. Dus laten we slim prioriteren, elkaar een beetje uitdagen en onszelf ondertussen een beetje trots en plezier gunnen met de mooie stappen die we nu al zetten. Doe jij mee?