Marit Vuyk is adviseur integrale duurzaamheid bij Arcadis
Klimaatverandering, de energietransitie, biodiversiteitsverlies – de uitdagingen van onze tijd houden zich niet aan de grenzen van stedelijk of landelijk gebied. Toch denken en handelen we vaak binnen deze geografische scheidslijnen.
Stad en land hebben elkaar echter hard nodig; voor werkgelegenheid, voedselproductie, natuurbehoud, voorzieningen en zóveel meer. Het is tijd dat we de verbinding centraal zetten tussen deze gebieden, want de verschillen zijn makkelijker overbrugd dan we soms denken.
Kloof?!
In zijn boek Hoe dichten we de kloof tussen stad en platteland stelt Wouter Mensink dat de vermeende kloof vooral een kwestie van perceptie en communicatie is. Hij pleit voor meer begrip en directe interactie tussen stedelijke en landelijke gemeenschappen. Ook recent onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), toont aan dat de kloof tussen stad en platteland minder groot is dan vaak gedacht. Veel verschillen worden cultuur en politiek opgeblazen, terwijl de daadwerkelijke economische en sociale verschillen veer kleiner zijn.
Hoe dichten we een kloof die in onze gedachten, emoties en vooroordelen leeft?
Zelf merk ik, als adviseur wonend in de Randstad, dat mensen mij anders benaderen in het buitengebied wanneer ik mijn achtergrond expliciet noem bij een eerste kennismaking. Er lijkt soms onbedoeld een afstand te ontstaan, terwijl we vaak helemaal niet zo verschillend zijn en naar hetzelfde toewerken. Ik blijf dezelfde persoon ongeacht de regio.
Solidariteit
Helaas heeft de perceptie van afstand ook consequenties. De solidariteit tussen stedelijke- en landelijke gebieden en haar inwoners is beperkter dan we nodig hebben om tot toekomstbestendige keuzes te komen. De ‘wij-zij’-houding lijkt vaak het uitgangspunt en we zijn minder bezig met de ‘wij’. Dus hoe dichten we een kloof die in onze gedachten, emoties en vooroordelen leeft?
Een deel van het antwoord zit hem in de solidariteit tussen inwoners en gebieden vergroten. Waardoor is deze eigenlijk uitgehold? De verbinding met onze nabije omgeving – met mens, dier en natuur – is verwaterd. Daarmee hebben we de inhoud van onze kernwaarden zoals solidariteit en rechtvaardigheid ook uitgehold. Roxane van Iperen beschrijft dat in haar boek Eigen planeet eerst.
Vaak staan we niet voldoende stil bij de effecten van onze keuzes op andere mensen en gebieden. Door meer oog te hebben voor de nabije omgeving, in zowel stad als platteland, kunnen we toe-bewegen naar ‘wij’.
Samen vooruit
Het verbinden van stedelijk en landelijk gebied vraagt om meer zichtbare en inhoudelijke samenwerking. Werken vanuit een integrale gebiedsgerichte aanpak en in regio’s helpt hier sterk aan mee. Het biedt de mogelijkheid om lokaal maatwerk te leveren, waarbij de unieke kenmerken en behoeften van een gebied – van de nabije omgeving – centraal staan en een win-win situatie voor alle betrokkenen wordt gecreëerd.
We hebben pioniers nodig die over grenzen heen durven kijken
Een inspirerend voorbeeld van een integrale gebiedsgerichte aanpak is de samenwerking in de regio Foodvalley, waar ik enkele maanden heb mogen bijdragen aan het versnellen van de woningbouwopgave. Hier wordt gezocht naar win-win situaties voor de diverse uitdagingen in de regio. Zo wordt woningbouw zoveel mogelijk gerealiseerd door verdichting, wat de druk op het platteland vermindert.
Daarnaast wordt recreatie slim ontwikkeld: in natuurgebieden én in het landelijk gebied. Dit zodat de natuur ontzien wordt en er tegelijkertijd economische kansen ontstaan in het landelijk gebied. Door de wensen en kansen in stedelijk- en landelijk gebied in beeld te brengen kan er samen aan gedragen oplossingen worden gewerkt.
Ook jij aan zet
We zijn goed onderweg, maar hebben nog grote stappen te zetten met elkaar. We hebben pioniers nodig die over grenzen heen durven kijken, maar dit niet alleen doen. Werk samen met mensen uit verschillende omgevingen en expertises; in die verbindingen ligt de kracht om echte impact te maken. Met vertrouwen in elkaar.
