Het project Cross_heat ging in augustus van start en loopt drie jaar. In die periode onderzoeken de partners de technische en juridische haalbaarheid van een grensoverschrijdend warmtenet, welke warmtebronnen inzetbaar zijn en hoe het warmtenet moet worden gefinancierd.
‘De beoogde restwarmte en aardwarmte komen van beide zijden van de grens', zegt Derwort, programmamanager Duurzaamheid bij Stadsregio Parkstad Limburg. De intergemeentelijke samenwerking van zeven Limburgse gemeenten is als partner betrokken bij het project.
Het is het eerste grensoverschrijdende warmtenet voor Nederland, al liggen er ook plannen in Emmen. Hoeveel woningen en gebouwen in Kerkrade, Landgraaf en Herzogenrath kunnen worden aangesloten, wordt nog onderzocht. ‘Een eerdere haalbaarheidsstudie wijst op een gezamenlijk potentieel van 5.000 tot 17.000 woningen’, zegt Derwort.
Bij aardwarmte gaat het mogelijk om warmte uit ondergelopen mijngangen. Op honderden meters diepte wordt dit water door de aarde verwarmd, terwijl het in hoger gelegen gronden juist koel blijft. Uniek bij dit netwerk is dat mijngangen ook als buffer dienen, waardoor gebouwen niet alleen warmte en koude afnemen, maar die ook kunnen terugleveren en onderling uitwisselen.
In 2008 introduceerde Parkstadgemeente Heerlen deze geothermische techniek. Inmiddels zijn vijf bronnen, ruim 1.000 woningen en 28 utiliteitsgebouwen aangesloten. Bij toepassing in Kerkrade en/of Landgraaf zal het gaan om een uitbreiding van dit netwerk.
Businesscase belangrijk
Inwoners, ondernemers en andere betrokkenen worden tijdens het project geïnformeerd via informatieavonden, wijkgesprekken en een infopunt. ‘Aansluiting op een warmtenet kan tot weerstand leiden’, zegt Derwort. ‘Daarom is een goede businesscase essentieel, waarin we een aantrekkelijk aanbod neerleggen voor iedere bewoner.’
In de Euregio Maas–Rijn komt ongeveer de helft van het totale energieverbruik van verwarming. Toch gebruikt de regio minder duurzame warmte dan in veel andere Europese landen, zegt gemeente Kerkrade. Het project moet onder meer bijdragen aan verduurzaming, betere energiezekerheid, schonere lucht en extra werkgelegenheid.
Het onderzoek brengt ook in kaart welke nieuwe infrastructuur nodig is. Door de grensoverschrijdende ligging en verschillende netbeheerders zijn mogelijk extra technische oplossingen nodig. ‘Denk aan een warmteoverdrachtstation op de grens’, zegt Derwort. Ook juridische verschillen tussen Nederland en Duitsland moeten worden overbrugd.
Het project staat onder leiding van de gemeente Kerkrade. Naast Landgraaf, Herzogenrath en de Städteregion Aachen zijn ook het kennisinstituut ITEM van de Universiteit Maastricht, de Duitse partijen Fraunhofer en NRW.Energy4Climate, en de Belgische partijen VITO en Cluster TWEED betrokken.
‘De uitvoering komt vooral te liggen bij publieke partijen, zoals gemeenten en woningcorporaties’, zegt Derwort. ‘We hebben echter ook steun nodig van het Rijk en Europa, zoals bij vrijwel alle warmtenetten.’ Netbeheerders en vastgoedpartijen worden in een later stadium aangesloten.
Sluiting glasproducent
Vandaag werd bekend dat glasproducent Saint Gobain uit Herzogenrath aan het eind van 2025 sluit, vanwege de afnemende vraag naar glas. Hoewel de gasoven een belangrijke bron van restwarmte was om woningen in Herzogenrath, Kerkrade en Landgraaf te verwarmen, betekent de sluiting niet dat het onderzoek naar een warmtenet stopt of in gevaar komt, benadrukt Derwort.
‘De glasfabriek werd gezien als een van de potentiële leveringsbronnen voor warmte, maar niet als de enige of cruciale bron voor het project’, zegt Derwort. ‘Het warmtenetonderzoek is breder opgezet, met meerdere scenario’s en alternatieve warmtebronnen, waaronder restwarmte uit andere sectoren, geothermie en duurzame opslagtechnieken.’
