‘Iedereen heeft het over ai en het gebruik neemt enorm toe. Terecht, want het is een revolutionaire technologie. Het gaat ons leven, en onze leefomgeving, ingrijpend veranderen’, zegt Koen Haer, programmamanager Agenda Stad bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. ‘Vandaar dat het logisch is dat er een city deal over dit onderwerp is opgezet.’
City deals zijn een initiatief van het interbestuurlijke innovatieprogramma Agenda Stad. Met de inzet van city deals werkt het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan het versterken van groei, innovatie, veiligheid en leefbaarheid in de Nederlandse steden.
Deze staan voor de complexe opgave om stedelijke groei te combineren met een veilige en gezonde leefomgeving en kunstmatige intelligentie kan daarbij helpen, zeggen de deelnemers aan de deal. Ze willen daarvoor praktische tools ontwikkelen en testen.
Tijdens de ondertekening op het event Ai in de Stad zei wethouder Carla Kranenborg-van Eerd van Breda, en ambassadeur van de city deal, dat ze blij is met dit initiatief. ‘Het biedt de kans om het nu eens echt in de praktijk te brengen.
Testen en projecten draaien
'Ik zou heel graag willen dat we niet allerlei mooie langetermijnperspectieven schetsen met deze City Deal, maar dat we gaan testen, projecten draaien en zien wat het kan betekenen – en daarvan leren.’
.jpg)
Foto: Fotostudio Sas
Binnen de City Deal gaat het niet alleen om nieuwe procedures en toepassingen, maar de deelnemers willen ook bestaande oplossingen opschalen. ‘Juist bij nieuwe technologie worden wielen snel opnieuw uitgevonden. Dat willen we hier voorkomen’, zegt Wesselink.
Om dat te bereiken worden de projecten begeleid vanuit een zogeheten AI-Atelier waar geleerde lessen worden gedeeld en resultaten geborgd. Ook werken de partijen samen aan een kennisnetwerk en concrete projecten.
Instrumenten
‘Een voorbeeld is OmgevingsChat, een instrument dat mede is ontwikkeld door Friese Aanpak, een van de partijen in de city deal. Daar kunnen ambtenaren vragen aan stellen over een gebied en gebiedsontwikkeling, waarbij het AI-model antwoord geeft op basis van officiële documenten van de gemeente’, zegt programmamanager Jan-Willem Wesselink van ELBA\REC, een van de initiatiefnemers van de city deal.
Een ander voorbeeld is Polyplan, waarbij op basis van gesprekken met betrokkenen een schets van een gebiedsplan gemaakt wordt. ‘Dit is een van de instrumenten die we verder gaan ontwikkelen met de ondertekenaars.’
Rechtvaardigheid en welzijn
Verantwoord gebruik van ai is een essentiële randvoorwaarde waaraan de ondertekenaars zich committeren bij het ontwikkelen van nieuwe toepassingen. ‘Het risico bestaat dat ai discriminerend werkt of de privacy schendt', zei Hillie Beentjes, directeur Digitale Samenleving bij het ministerie van BZK.
‘Als BZK zijn we bewaker van de grondrechten, en die willen we in de Nederlandse samenleving stevig geborgd houden. AI kan immers ook op een verkeerde manier worden ingezet.’ Ai negeren is geen optie, zei Beentjes. ’We kunnen het dekentje over ons hoofd trekken en doen alsof het er niet is, maar beter is het te kijken hoe we AI op een goede manier kunnen inzetten.
‘Hoe creëren we voorwaarden om de risico’s op z’n minst te beperken, helemaal verdwijnen zullen ze nooit, en voeren we daar de ethische gesprekken over?’ De ondertekenaars beloven rekening te houden met waarden als rechtvaardigheid, welzijn, duurzaamheid, welvaart, autonomie en het behoud van lokale identiteit.
Eenheidsworst voorkomen
Ze willen voorkomen dat ai-toepassingen leiden tot discriminatie of een ‘eenheidsworst'. Zo moet er aandacht zijn voor lokale identiteit. ‘We willen met ai steden beter maken’, zegt Wesselink, ‘maar daarbij zullen we altijd het menselijke aspect als uitgangspunt nemen.’
Behalve het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties nemen ook het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, de gemeenten Apeldoorn, Breda, Den Haag, ‘s-Hertogenbosch, Rotterdam en Sittard-Geleen deel aan de city deal.
Verder is ook een handtekening gezet door TNO, Argaleo, ELBA\REC, ESRI Nederland, Goudappel, KPN, Starling Associates, DMI-ecosysteem, De Kien, De Friese Aanpak, EIT Urban Mobility, Hogeschool Rotterdam, Hogeschool van Amsterdam, NHL Stenden, TU Delft, GovTech NL, Post-X Society, Platform31, Platform AI en Overheid, PRIO, Waag Futurelab.
