De Afdeling advisering van de Raad van State stelde het advies vast op 17 december 2025; publicatie volgde op 22 december. Aanleiding is het wetsvoorstel waarmee het kabinet de huidige omgevingswaarden voor stikstofdepositie wil schrappen. Deze waarden schrijven voor dat in 2025, 2030 en 2035 respectievelijk 40, 50 en 74 procent van de stikstofgevoelige natuur onder de Kritische Depositiewaarde (KDW) moet zijn gebracht. Het kabinet wil deze normering vervangen door één doelstelling in de wet: in 2035 moet de uitstoot van ammoniak en stikstofoxiden door landbouw, industrie en mobiliteit ‘aanzienlijk’ zijn verminderd ten opzichte van 2019. De concrete uitwerking wordt doorgeschoven naar een algemene maatregel van bestuur en een programma onder de Omgevingswet.

Natuurherstel

Volgens de Afdeling advisering raakt het voorstel direct aan verplichtingen uit de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. Die verplichten lidstaten niet alleen tot het treffen van instandhoudingsmaatregelen, maar ook tot het voorkomen van verdere verslechtering van beschermde natuur. Juist dat laatste punt baart de Raad zorgen. De meeste beschermde habitats in Nederland zijn stikstofgevoelig en al langdurig overbelast. De Afdeling constateert dat Nederland ‘al geruime tijd voor een aanzienlijke natuurherstelopgave staat’. Tegen die achtergrond acht zij het problematisch dat het wetsvoorstel geen concrete kaders bevat om verdere verslechtering tijdig tegen te gaan en herstel daadwerkelijk te realiseren.

Emissiesturing

De beoogde omslag van depositie- naar emissiesturing is volgens de Raad van State op zichzelf een politieke keuze die aan de wetgever is. Die keuze moet echter wel ‘goed worden gemotiveerd’ en aantonen dat het nieuwe systeem voldoet aan artikel 6, eerste en tweede lid, van de Habitatrichtlijn. Die motivering ontbreekt volgens de Afdeling. Zo wordt in de toelichting geen inzicht gegeven in ‘de opzet en effectiviteit van het beoogde systeem’ en blijven de gevolgen voor bedrijven onduidelijk. Ook wordt niet overtuigend onderbouwd waarom het voor emissiesturing noodzakelijk zou zijn om de bestaande omgevingswaarden uit de wet te verwijderen. De Raad wijst erop dat de Omgevingswet nu al ruimte biedt om op emissies te sturen, zonder het schrappen van wettelijke depositienormen.

Waarborgen

Een kernpunt van kritiek is het ontbreken van juridische waarborgen. Het wetsvoorstel legt slechts een open einddoel vast voor 2035, zonder tussentijdse verplichtingen of inhoudelijke eisen aan maatregelen. De uitwerking wordt volledig overgelaten aan lagere regelgeving en programmatische keuzes. Volgens de Afdeling verdraagt deze opzet zich slecht met het verslechteringsverbod uit de Europese richtlijnen. Dat verbod vereist ‘tijdige, ook preventieve, maatregelen zodra een verslechtering van de natuur dreigt’. Door verplichtingen vooruit te schuiven en te volstaan met een open formulering als ‘aanzienlijke vermindering’, biedt het voorstel onvoldoende zekerheid dat ingrijpen daadwerkelijk en op tijd plaatsvindt.

De Afdeling advisering concludeert dat het wetsvoorstel in zijn huidige vorm tekortschiet en adviseert de regering het voorstel niet bij de Tweede Kamer in te dienen.