Naast uitbreiding in het groen met de nieuwe wijk Zuiderhage en verdichting in het centrum, wil Lelystad de kust aan het Markermeer aantrekkelijker maken.  

Zo wil de gemeente niet alleen zo’n 3.000 woningen voor het bestaande Bataviakwartier op nieuw land in het water laten verrijzen, er moet ook ruimte komen voor natuur en recreatie. Lelystad wil daarmee een nieuw woonmilieu aan de polderstad toevoegen. 

In 2021 werd voor het buitendijkse gebied van 23,5 hectare het plan voor de gebiedsontwikkeling Waterfront bedacht.  

Maar buitendijks bouwen kon niet rekenen op goedkeuring van het toenmalige kabinet. Dat wilde geen nieuwe plannen meer voor eilanden of andere landaanwinning in het IJsselmeergebied, behalve onder voorwaarden voor natuurbeheer.  

Bovendien vond het waterschap dat de waterveiligheid onvoldoende gegarandeerd was.  

Waterschap Zuiderzeeland ziet nu wel voldoende garanties om in te stemmen met de uitwerking van de plannen voor Waterfront. Het gaat daarbij met name om het versterken van de Oostvaardersdijk, waarvan een deel verplaatst moet worden om de ontwikkeling mogelijk te maken.    

Waterschap aan tafel 

Het heeft anderhalf jaar geduurd voordat de gemeente Lelystad, het Rijk, de provincie en het waterschap overeenstemming konden bereiken over de uitgangspunten voor Waterfront.   

Het is tekenend voor de kritiek die al langere tijd bij waterschappen te horen valt: ze vinden dat ze nog te vaak te laat bij bouwplannen betrokken worden. Om sneller tot betere en realistische plannen te komen, willen ze juist eerder aan tafel zitten. Bovendien willen ze dat hun positie wettelijk versterkt wordt.  

Demissionair minister Keijzer wil daar niet aan. Zij vindt het wel van belang dat waterschappen in een vroeg stadium van planontwikkeling betrokken zijn. Maar ook dat het ‘verder institutionaliseren van hun rol de processen stroperiger en duurder maakt’.  

Het huidige kabinet heeft het principe ‘water en bodem sturend’ afgezwakt. Keijzer vindt dat er niet één belang leidend is, maar dat een afweging gemaakt moet worden tussen verschillende ruimteclaims – zoals water, natuur, woningbouw, ruimte voor werk.  

Het bouwen van woningen is nergens op voorhand uitgesloten. De enige uitzondering is bouwen in de uiterwaarden. Daarvoor geldt een verbod. Voor het IJsselmeergebied vraagt het Rijk aan provincies en gemeenten om ‘terughoudend’ te zijn met bouwplannen.

Naar 100.000 inwoners 

Nu de betrokken partijen, vijf jaar na de eerste plannen voor Waterfront Lelystad, overeenstemming hebben bereikt, moet de gemeenteraad van Lelystad in februari nog akkoord gaan. Daarna wordt er een samenwerkingsovereenkomst getekend en kan de gemeente de plannen uitwerken. 

De kosten voor de ontwikkeling van de nieuwe wijk worden nu geraamd op een slordige 1 miljard euro, waarvan 80 miljoen voor rekening van de gemeente komt. Verantwoordelijk wethouder Piet van Dijk verwacht dat dit op termijn terugverdiend kan worden door de uitgifte van de nieuwe grond.  

Door de ontwikkeling van nieuwe gebieden in Lelystad, stijgt het inwoneraantal binnen tien jaar naar verwachting naar 100.000. Een aantal dat grondlegger Cornelis van Eesteren in de jaren 60 van de vorige eeuw al rond het jaar 2000 had voorzien.