Ruimtelijke plannen die mogelijk schadelijk zijn voor Natura 2000-gebieden, moeten worden getoetst op stikstofgevolgen. Tot nu toe konden gemeenten intern salderen in de voortoets. Daarbij werd de stikstofuitstoot van nieuwe bouwplannen verrekend met eerdere activiteiten op dezelfde plek. 

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelt nu dat dat niet meer mag. In de voortoets moet vanaf nu alleen naar het nieuwe plan worden gekeken. Kan niet worden uitgesloten dat er schade aan de natuur ontstaat? Dan is een passende beoordeling verplicht.  

Intern salderen mag nog wel in de passende beoordeling, de tweede stap in de natuurbescherming. Daarbij moet worden voldaan aan een aantal voorwaarden, onder meer: 

• de stikstofwinst moet vaststaan; 
• het oude gebruik moet echt zijn gestopt en juridisch geborgd; 
• de vrijgekomen stikstofruimte mag niet nodig zijn voor natuurherstel. 

Daarnaast moet er borging van het intern saldering plaatsvinden in het bestemmingsplan en kan de vrijgekomen stikstofruimte slechts één keer worden ingezet. Ook moeten de berekeningen kloppen en moeten aannames over bouwduur of gebruik goed onderbouwd zijn. 

Gemeenteraden moet voortaan controleren of stikstofruimte echt mag worden gebruikt. Dat heet de vergewisplicht. De raad hoeft niet zelf over natuurmaatregelen te beslissen, maar moet wél nagaan of andere overheden bezwaar zouden kunnen hebben tegen het schrappen van stikstofruimte. 

De nieuwe regels gelden per direct voor alle lopende procedures. Gemeenten moeten dus vanaf nu bij elk bestemmingsplan goed onderbouwen waarom intern salderen is toegestaan – en dat pas in de passende beoordeling. 

Rijswijk geeft goede voorbeeld 

De uitspraak van vandaag komt vanwege een zaak over het bestemmingsplan Pasgeld-West in Rijswijk, waar 1.000 woningen, openbaar groen, voorzieningen en bedrijfsruimte is gepland.  

Tegen de plannen had Stichting Pasgeld Natuurlijk bezwaar ingediend. Die betoogt dat de gemeenteraad ten onrechte op basis van een voortoets tot de conclusie is gekomen dat geen sprake is van een toename van stikstofdepositie vergeleken met de referentiesituatie.  

Ter onderbouwing verwijst de stichting naar de 18 december-uitspraak. Daarin oordeelde de Afdeling bestuursrechtspraak al dat in de voortoets alleen mag worden gekeken naar de gevolgen van een project op zichzelf, zónder rekening te houden met wat er in de oude situatie toegestaan was (intern salderen). 

De gemeente heeft dus correct intern gesaldeerd in de passende beoordeling en uiteindelijk onderbouwd dat aan alle voorwaarden is voldaan. De Raad van State verklaart nu alle bezwaren ongegrond, waardoor het project door kan gaan. 

Pasgeld-West is het laatste deel van de duurzame en natuurinclusieve gebiedsontwikkeling RijswijkBuiten waar ongeveer 3500 woningen worden gebouwd. Samen met Dura Vermeer, VolkerWessels, AM Gebiedsontwikkeling en Synchroon kan de gemeente nu starten met de bouw.