‘De provincie vindt zorgvuldig ruimtegebruik belangrijk en is terughoudend als het gaat om woningbouw buiten bestaande kernen’, stelt gedeputeerde Esther Rommel. ‘Wij vinden dat de noodzaak van het plan voor de leefbaarheid van Ilpendam en de beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen in de gemeente Waterland onvoldoende is onderbouwd.’

De gemeente Waterland ziet dat anders. Eind oktober diende het college van B en W een formeel verzoek in voor maatwerk of ontheffing. Aanleiding was een motie van de gemeenteraad, waarin werd gewezen op het belang van het plan voor Ilpendam. Het woningbouwprogramma, het coalitieakkoord en de Gebiedsvisie De Purmer bevatten het project Ilpenstein als uitgangspunt.

Volgens de gemeente is binnen de dorpskern geen ruimte meer voor uitbreiding, omdat Ilpendam volledig is omsloten door beschermd natuurgebied. In de brief aan de provincie wordt verder gewezen op het maatschappelijk belang van het plan. Naast woningbouw biedt Ilpenstein ruimte voor horeca, een huisartsenpraktijk en een alternatieve verkeersontsluiting.

Oplossingen voor uiteenlopende problemen 

Tijdens een inspraakmoment bij de provincie onderstreepte duoraadslid Josine van den Berg (VVD) de problemen in het dorp. ‘Ilpendam kampt met leegstand in de voorzieningenstructuur en verkeersdrukte in de historische kern. Plan Ilpenstein biedt oplossingen voor uiteenlopende problemen die nu al jaren spelen.’

Volgens Van den Berg is het plan geen nieuwe ontwikkeling. ‘De initiatiefnemers werken er al jaren aan, met als doel bij te dragen aan de leefbaarheid van Ilpendam.’ Daarbij benadrukte ze dat Ilpendam een eigen identiteit heeft binnen de gemeente Waterland. Woningbouw in andere dorpskernen, zoals Monnickendam, biedt volgens haar geen oplossing voor de lokale opgaven.

De gemeente en Van den Berg wijzen erop dat maatwerk juridisch mogelijk is. ‘De provinciale richtlijnen uit maart 2025 voor maatwerk zijn er gekomen voor kernen die volledig zijn omsloten door beschermd gebied en daardoor nauwelijks kunnen uitbreiden. Ilpendam is zo’n kern’, aldus Van den Berg.

Op 9 maart bespreekt de commissie Ruimte van Provinciale Staten het voorstel. Gedeputeerde Staten nemen daarna een definitief besluit over het verlenen van de ontheffing.