Aanleiding voor het debat is de waarschuwing van TenneT dat de netsituatie verder is verslechterd. ‘Gezien de uitkomsten van de analyse zijn we genoodzaakt een stevige waarschuwing af te geven, omdat de situatie vergeleken met vorig jaar verslechterd is’, stelt Robert Kuik, directeur Netwerkplanning van TenneT. Eerder genomen maatregelen blijken onvoldoende om overbelasting te voorkomen.
Gedeputeerde Ans Mol (energie) noemde de ontwikkeling gisteren tijdens de Provinciale Statenvergadering zorgelijk. ‘Het komt niet helemaal onverwacht, want we hebben al 2,5 jaar te maken met netcongestie. Het wordt er niet beter op. Afgelopen oktober gaf TenneT nog aan enig perspectief te zien, dus dit recente bericht kwam wel als een verrassing.’
Ze beaamde dat de urgentie groot is, en begreep waarin de Staten om een spoeddebat hadden gevraagd. ‘Om overbelasting van het net te voorkomen, moeten we fors besparen. We zien nu dat de energiebesparing die gerealiseerd moest worden via laadcongestie en flexvermogen, slechts voor een tiende deel is gehaald. Dat tekort moeten we binnen vier maanden inlopen. De uitdaging is gigantisch en die kunnen we niet alleen oplossen.'
Daarmee zette ze de toon voor de rest van het debat. In het debat vroegen Statenleden nadrukkelijk om onorthodoxe maatregelen, zoals de bouw van gasturbines om piekbelasting op te vangen. De gedeputeerde temperde hun verwachtingen. ‘Het handelingsperspectief is niet zo groot. We hebben te maken met regels. Zo kunnen we niet vergunningsloos bouwen.’
Statenleden kwamen nog met meer ideeën, maar die waren of al ingezet, of lagen buiten de macht van het provincie. Zo waren er suggesties over de uitbreiding van pilots die moeten zorgen voor minder stroomverbruik. Daarvoor is de inzet van de netbeheerders nodig, antwoordde Mol, en die geven aan geen extra capaciteit te hebben. Ook is daarvoor geld nodig vanuit het Rijk.
Thuisbatterijen
De suggestie om subsidies voor thuisbatterijen te verstrekken, noemde Mol sympathiek, maar zij antwoordde dat die suggestie berust op een denkfout. Eigenaren van thuisbatterijen geven juist op piekmomenten elektriciteit terug aan het net, als ze het meeste geld daarvoor krijgen. Maar ook dat belast het net.
Wel zouden de Omgevingsdiensten geholpen kunnen worden met extra kennis over vergunningsverlening. Ook zei de gedeputeerde dat gemeenten snel een voorlichtingspakket kunnen verwachten, waarmee ze hun inwoners kunnen aanzetten tot beperken van stroomgebruik. Verder komt er een voorlichtingsbijeenkomst voor bedrijven.
Inzet van regelbare opwek, aanpassing van tariefstructuren of versnelling van netverzwaring liggen niet bij de provincie. Dat vraagt landelijke besluitvorming en betrokkenheid van onder meer de Autoriteit Consument & Markt. Ook vergunningprocedures en stikstofbeperkingen beperken de uitvoeringsruimte. Gelderland kan binnen bestaande kaders opereren, maar daar niet zelfstandig van afwijken, zei ze.
Regionale druk
Ook in Flevoland leidde de waarschuwing van TenneT tot politieke actie. Provinciale Staten willen dat het dagelijks bestuur met andere provincies in gesprek gaat over een eerlijker verdeling van netcapaciteit.
Gedeputeerde Harold Hofstra noemde de mededeling ‘zeer ernstig’, maar verwacht niet dat het daadwerkelijk tot een aansluitstop komt. ‘Wij zetten alles op alles om dit te voorkomen.’ Flevoland voert gesprekken met de demissionair minister van Klimaat en Groene Groei en werkt al langer aan regelbare opwek: installaties die snel elektriciteit kunnen leveren op momenten van netkrapte.
Ook Provinciale Staten van Utrecht zouden deze week over de ontstane situatie spreken. Dat debat is uitgesteld omdat het onderwerp busvervoer langer duurde dan gepland. Netcongestie staat nu op 4 maart op de agenda van de Utrechtse Staten.
Stroomkoppelaar
Vorige maand publiceerde ABN AMRO een rapport waarin mogelijke oplossingsrichtingen voor netcongestie worden verkend. Naast versnelling van procedures wijst de bank op betere benutting van bestaande netcapaciteit op bedrijventerreinen.
Een van de snelste manieren om administratieve netcongestie te verminderen, is volgens ABN AMRO gezamenlijke afstemming van bedrijven richting de netbeheerder via een zogeheten stroomkoppelaar. Peter van Ees stelt: ‘Waar op bedrijventerreinen wel degelijk ruimte op het net wordt vrijgespeeld, zijn dat de locaties waar een stroomkoppelaar alle losse eindjes aan elkaar knoopt.’
Deze functionaris kan helpen beschikbare netruimte efficiënter te verdelen en vraag en aanbod binnen een terrein op elkaar af te stemmen. Hoewel via energiehubs ruimte kan worden gecreëerd, komt dit door gebrek aan coördinatie nog beperkt van de grond.
