‘Het herstel van beken vraagt tijd en inspanning, maar brengt schoonheid terug’, zegt gedeputeerde Has Bakker. ‘De omgeving wordt aantrekkelijker en tegelijk werken we aan doelen die belangrijk zijn voor gezondheid en ecosysteem.’ Water en bodem sturend is daarbij het uitgangspunt, zegt heemraad Erik den Hertog. ‘Belangrijk is dat we kijken naar landschap waar beken doorheen stromen: oevers, flanken, landbouwgronden, natuurgebieden en ondergrond.'
Veel beken zijn in het verleden rechtgetrokken voor landbouwkundige ontwatering. Gevolg is versnelde afvoer van water bij piekbuien en watertekort in droge perioden. Door opnieuw te meanderen en oevers te verbreden, blijft water langer vastgehouden in beek en bodem. Dat versterkt de sponswerking van het landschap en beperkt droogteschade, aldus het waterschap.
Herinrichting van beekdalen draagt bij aan doelen voor waterkwaliteit en ecologie, in lijn met de Europese Kaderrichtlijn Water en het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Beschaduwing door beekbegeleidend bos vermindert opwarming en dichtgroeien van watergangen, wat het zuurstofgehalte en de biodiversiteit ten goede komt. De samenwerking strekt zich ook uit tot het verbeteren van vispasseerbaarheid en het versterken van ecologische verbindingen langs beken.
In de samenwerkingsovereenkomst (SOK) voor de periode 2026–2035 is afgesproken dat voor beekherstel gronden worden aangekocht. Daarvoor is ruim 2 miljoen euro beschikbaar. De gronden worden gekocht door de provincie en overgedragen aan het waterschap, of aan een andere relevante partij. Voor het herstel van de beken trekken de partijen 2,6 miljoen euro uit. Ook is er 600.000 euro beschikbaar voor de aanleg van vispassages.
De partijen werken eerst toe naar een planontwerp. Naar verwachting start de uitvoering in 2027.
De overeenkomst vloeit voort uit door Provinciale Staten vastgestelde kaders en beleid op het gebied van water, bodem en het landelijk gebied. 'De overeenkomst ondersteunt daarmee de uitvoering van de opgaven binnen het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG), waaronder waterkwaliteit, natuur en bodem', schrijft het provinciebestuur aan de Provinciale Staten.
De SOK is gebaseerd op een eerdere, positieve samenwerking tussen de Provincie Utrecht en Waterschap Vallei en Veluwe tussen 2008 en 2018 (Waterovereenkomst).
