De veelal intensieve landbouw die we nu kennen ontstond vanaf 1950 als reactie op de voedseltekorten in en na WOII. Door mechanisatie, kunstmest, bestrijdingsmiddelen en schaalvergroting (bio-industrie) werd de productie drastisch verhoogd. De grote architect hierachter was de Nederlandse Eurocommissaris Sicco Mansholt. Vanaf zijn aantreden in 1958 werkte hij hieraan en in 1968 kwam het “Memorandum over de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid”, ook wel het Mansholt-plan genoemd. Dit plan wilde landbouwers verzekeren van een minimumprijs voor hun producten en stimulansen geven om meer te produceren.
Ik heb Mansholt vaak meegemaakt in de jaren tachtig bij de PvdA-werkgroep Milieu en Energie waar ik voorzitter van was. Ook heb ik het symposium mede mogen organiseren dat de partij hem voor zijn 80ste verjaardag aanbood. Mansholt streed toen juist tegen de uitwassen van ‘zijn’ landbouwbeleid. Die omslag kwam al nadat hij in 1972 het rapport aan de Club van Rome las. Zijn verhouding dat jaar met de veertig jaar jongere stagiaire Petra Kelly, in 1979 een van de oprichters van Die Grünen, zal daarbij ook zeker geholpen hebben.
Nog steeds worstelen we met die uitwassen terwijl we echt wel weten dat wie stikstof wil terugdringen, natuur wil herstellen en ruimte wil houden voor landbouw niet ontkomt aan harde keuzes over waar wat kan. Met technologische oplossingen en optimalisatie binnen bestaande structuren alleen gaan we het niet redden. Maar er zijn nauwelijks nog projecten met wettelijke herverkaveling om tot een duurzame(re) landbouw te komen. Ondertussen zorgt dure grond ervoor dat agrarische ondernemers nog steeds sturen op maximale productie.
Het wordt tijd om helder te zijn over de gewenste landbouw en consistent beleid daarbij. Als VVM organiseren we dit najaar verschillende activiteiten over de benodigde zonering en gebiedsgerichte aanpak en hoe boeren wel echt perspectief krijgen. De stap naar een nieuwe landinrichting met zonering, herverkaveling, gebiedsgerichte aanpak en duidelijke milieukeuzes zal echt gezet moeten worden.
Want helaas heeft het kabinet Schoof ook hierbij niet echt geleverd. En of een minderheidskabinet dat wel gaat doen moeten we nog maar hopen.
