For English: scroll down
De vlag kan uit bij de BNSP, de BNA en de NVTL, de vorige keer dat er een laag aan de stad werd toegevoegd immers toen de elektriciteit werd uitgevonden en Nederlandse steden rond 1900 in razend tempo elektrificeerden. In totaal duurde die transitie ongeveer 30 jaar, dit keer gaat het waarschijnlijk sneller. Sommige mensen stellen dat de opkomst van de auto ook een nieuwe stedenbouwkundige laag is. Maar auto’s zijn slechts de zoveelste stap in mobiliteit. AI is anders. AI gaat de stad radicaal veranderen.
Door AI krijgt de stad een brein en wordt het een organisme. Net zoals de computers en auto’s dat zijn. Lees het interview met professor Linares er maar op na. Nu is de stad al heel lang een organisme, maar meer zoals een mierenhoop dat is. Of een zwerm spreeuwen. Net als bij mieren of spreeuwen zit de intelligentie van het geheel nu nog in de onderdelen van de stad. In de mensen, auto’s, computers enzovoort. Dat het een geheel lijkt, is slechts een kwestie van perspectief. Internet plus AI in combinatie met snelle processors verandert dat. We kunnen nu de intelligente onderdelen verbinden met elkaar en als we willen met een systeem dat dat aanstuurt. Een soort brein. Dat brein maken we nu. In de VS en China wordt daarbij gewerkt aan en met grote AI-modellen die de stad besturen. Dat klinkt als een enge film en dat is het ook wel. Het is the Matrix, of voor de jongere lezers: Doofenshmirtz uit Phineas en Ferb. Die angst zit in een lange traditie van Big Brother, Gargamel en Zeus.
Maar het hoeft niet zo. Big tech is een Amerikaanse uitvinding die ook past bij de VS waar heel veel groot is. Het is hun cultuur. Het Europese antwoord op big tech is small tech. Kleine, krachtige oplossingen die goed samenwerken omdat ze interoperabel zijn. Die oplossingen moeten we maken in Europa, met Europese investeerders en vanuit Europese waarden. Deze tools kunnen, anders dan grote AI-modellen, maar een ding heel goed, ze zijn een schroevendraaier in plaats van een Zwitsers zakmes. Ze kunnen bijvoorbeeld heel goed het verkeer analyseren en auto’s aansturen. Of elektriciteit over de stad verdelen. Het zijn dus slimme tools die onderdelen van de stad beïnvloeden. En die slimme tools communiceren ook weer met elkaar. Zonder één brein te worden. Eigenlijk zoals de stad nu ook al is op fysiek gebied. Op het eerste gezicht zijn al die wegen, huizen en bomen onderdelen, samen zijn ze de stad.
Zo kunnen die kleine AI-modellen ook de locatie, de plek als uitgangspunt nemen en wordt het lokale AI die past bij de genius loci. AI kan zo de uniciteit van de stad versterken. Om die kleine tools goed te laten samenwerken hebben we een set van afspraken nodig waar die tools aan moeten voldoen en hoe ze samenwerken. Precies de manier waarop we in Nederland al werken in de Omgevingswet. Vervolgens is er een ontwerpopgave: wat laten we AI wel en wat laten we AI niet doen in de stad? Hoe ontwerpen we dat?
De AI-laag in de stad biedt ons de kans om veel meer te weten over het functioneren van de stad en daardoor kan ze efficiënter en effectiever functioneren. Verkeer stroomt beter door, iedereen heeft elektriciteit, bouwplannen worden sneller uitgevoerd enzovoort. Is dat leuk? Nee, niet per se. Elkaar ontmoeten is leuk, in het park liggen is leuk. AI-systemen liggen niet in het park, maar kunnen er wel voor zorgen dat er op zonnige dagen minder verkeer langs het park rijdt zodat je meer mensen kunt ontmoeten. AI geeft daarmee grip op het functioneren van de stad. Klinkt fijn, is niet ongevaarlijk. Slechts een stap verder en AI heeft ook grip op de mensen die in de stad leven. Omdat we dat niet willen, moeten we de AI-tooling zo ontwerpen dat ze onze autonomie respecteren en versterken. Daarvoor hebben we kennis nodig over de impact van AI, maar vooral over het functioneren van de stad. AI is immers een nieuw onderdeel van de stad, een nieuwe laag, maar passend in een geschiedenis. En op het gebied van ruimtelijke ordening en gebiedsontwikkeling hebben we een eeuwenlange traditie in Nederland. Wie AI wil toepassen voor zijn stedelijke opgave moet denken als een planoloog of ruimtelijke-ordenaar, niet als een technerd. Maar die moet wel begrijpen dat de stad die we kenden achter ons ligt. En dat we nu moeten beginnen met het bouwen van lokale, kleine AI.
________________________________________________________
The English version starts here
AI is an urban planning challenge
AI is the latest layer in urban planning. And you can design with and within that layer, just as you do with the other layers. The addition of a new layer in urban planning is a special moment. It happens rarely. It is a historic moment.
It’s time to celebrate at the BNSP, the BNA and the NVTL; after all, the last time a new layer was added to the city was when electricity was invented and Dutch cities were electrified at breakneck speed around 1900. In total, that transition took about 30 years; this time it is likely to happen more quickly. Some people argue that the rise of the car also represents a new layer of urban development. But cars are merely the umpteenth step in mobility. AI is different. AI is set to radically transform the city.
AI gives the city a brain and turns it into an organism. Just as computers and cars are. Just read the interview with professor Linares. The city has, in fact, been an organism for a very long time, but more like an anthill. Or a flock of starlings. Just as with ants or starlings, the intelligence of the whole currently still lies in the city’s individual components. In the people, cars, computers and so on. The fact that it appears to be a whole is merely a matter of perspective. The internet, combined with AI and fast processors, is changing that. We can now connect the intelligent components to one another and, if we wish, to a system that controls them. A sort of brain. We’re building that brain right now. In the US and China, work is underway on and with large AI models that control the city. That sounds like a scary film, and in a way, it is. It’s The Matrix, or for younger readers: Doofenshmirtz from Phineas and Ferb. That fear is part of a long tradition of Big Brother, Gargamel and Zeus.
But it doesn’t have to be that way. Big tech is an American invention that also suits the US, where everything is on a massive scale. It’s part of their culture. Europe’s answer to big tech is small tech. Small, powerful solutions that work well together because they are interoperable. We need to develop these solutions in Europe, with European investors and based on European values. Unlike large AI models, these tools can do just one thing very well; they are a screwdriver rather than a Swiss Army knife. For example, they’re very good at analysing traffic and controlling cars. Or distributing electricity across the city. So they’re smart tools that influence parts of the city. And those smart tools also communicate with one another – without becoming a single brain. Just as the city already is in physical terms. At first glance, all those roads, houses and trees are individual parts; together, they form the city.
In the same way, these small AI models can also take the location – the specific place – as their starting point, resulting in local AI that fits the genius loci. In this way, AI can enhance the city’s uniqueness. To ensure these small tools work together effectively, we need a set of guidelines that they must adhere to and that define how they collaborate. This is precisely the approach we are already taking in the Netherlands under the Environment Act. Next comes a design challenge: what tasks should we let AI perform in the city, and which should we not? How do we design that?
The AI layer in the city gives us the opportunity to learn much more about how the city works, enabling it to function more efficiently and effectively. Traffic flows more smoothly, everyone has electricity, building projects are completed more quickly, and so on. Is that fun? No, not necessarily. Meeting up with people is fun; lying in the park is fun. AI systems aren’t in the park, but they can ensure that on sunny days there’s less traffic passing by the park, so you can meet more people. AI thus gives us control over how the city functions. That sounds nice, but it’s not without its risks. Just one step further and AI will also have control over the people living in the city. Because we don’t want that, we must design AI tools in such a way that they respect and strengthen our autonomy. To do this, we need knowledge about the impact of AI, but above all about how the city functions. After all, AI is a new component of the city, a new layer, but one that fits within a historical context. And in the Netherlands, we have a centuries-long tradition in the fields of spatial planning and area development. Anyone wishing to apply AI to their urban challenges must think like a town planner or spatial planner, not like a tech nerd. But they must understand that the city we once knew is now behind us. And that we must now begin building local, small-scale AI.
