Inschrijven voor nieuwsbrief
Advertentie
Archief

De Omgevingswet: complex & wijzer

Auteur ROmagazine.nl

24 september 2014 om 21:48, Leestijd ca. 4 minuten


[caption id="attachment_6416" align="alignright" width="200"]Ab van Luin Ab van Luin[/caption]Het septembernummer van het ROmagazine bevat een special over de Omgevingswet. De titel van deze bijlage is de mantra van deze wet in oprichting: Eenvoudig Beter. Eenvoudig, efficiënter en beter is de winst van deze wet, zo straalt onze Minister van Infrastructuur en Milieu ons op de eerste pagina in. Maar liefs 629 pagina's heeft de memorie van toelichting nodig om dat eenvoudige en betere uit de doeken te doen. Niet direct het schoolvoorbeeld van 'walk the talk'. Er lijkt iets te wringen tussen praten en doen, tussen wenselijkheid en werkelijkheid. Ik moest denken aan een artikel van Kurtz en Snowden uit 2003 dat ik jaren geleden heb gelezen: The new dynamics of strategy: Sense-making in a complex and complicated world. [caption id="attachment_6417" align="alignleft" width="300"]Cynefin-schema Figuur: Cynefin-schema[/caption]Dave Snowden beschrijft daarin het Cynefin-schema dat hij heeft ontworpen om situaties in de wereld betekenis te geven (zie figuur). Wij kunnen op verschillende manieren kijken en betekenis geven. Snowden maakt onderscheid tussen orde, complex en chaos. Orde deelt hij op in eenvoudig en gecompliceerd. Bij orde, de mechanistische wereld van de regels en routines, is er een eenduidig verband tussen oorzaak en gevolg. Soms is dat voorspelbare en herhaalbare verband voor een ieder onmiddellijk waarneembaar (simple), zoals de dagelijkse opkomst en ondergang van de zon. In andere gevallen zijn experts nodig om dat verband te duiden (complicated). Een dokter bij een botbreuk na een ernstige val of een ICTer als je PC er plotseling mee ophoudt. Chaos is de werkelijkheid van het plotseling uit de lucht vallen van een vliegtuig na beschoten te zijn. Je handelt onmiddellijk naar bevind van zaken, geeft daaraan betekenis en zet de volgende stappen. Zo vind een minister van Buitenlandse Zaken zich werkende weg terug in de VN Veiligheidsraad. Elke praktijk is een nieuwe praktijk. En we kunnen volgens het schema van Dave Snowden betekenis geven vanuit het perspectief van complexe adaptieve systemen. Systemen en actoren zijn met elkaar in interactie, evolueren en passen zich voortdurend aan aan de omstandigheden die zich voordoen. Die omstandigheden zijn te beïnvloeden door ze aantrekkelijk of afstotend te maken. Je versterkt of verzwakt daarmee patronen. Patronen, die je overigens pas in retrospectief verkrijgt. Met dit schema in gedachten, zou je de leefomgeving eenvoudig geordend of adaptief complex noemen (rechtsonder of linksboven in het Cynefin-schema)? Complex zal een ieder zeggen. Als we die complexe werkelijkheid eens accepteren, wat staat ons dan te doen? Moeten we dan, zoals ik lees in de ROmagazinebijlage, vooraf een gewenste toestand van de leefomgeving definiëren en toetsen of die gehaald gaat worden? Of kunnen we beter radicaal iets anders doen? Dave Snowden zegt: ga aan de slag, verdiep je in de situatie, geef betekenis en reageer. Wat kort door de bocht samengevat: begint eer ge bezint. Hij noemt dat de emergente aanpak. Als je met de wet ruimte wilt voor duurzame ontwikkeling, voor regionale verschillen, voor dynamiek, voor niet alles van te voren dichttimmeren, zoals te lezen staat in de special, dan staat ons volgens mij eerst en vooral twee dingen te doen. Het installeren van het goede gesprek met direct betrokkenen waarin een activiteit, een initiatief of wat dan ook dat impact heeft op de leefomgeving ondersteboven en buitenste binnen wordt gekeerd om alle ins en out te doorgronden. Alles start met een goed menselijk gesprek. Bij NederLandBovenWater noemen we dat een meerwaardegesprek. En tegelijkertijd ligt daarbij de vraag op tafel: wordt met deze activiteit of initiatief waarden aan de leefomgeving toegevoegd? Economische waarden en ruimtelijke waarden en sociaal-culturele waarden. Zo niet, dan moet het beter of gaat het niet door. Wegwezen als je geen maatschappelijke waarden toevoegt. Een goed gesprek en een helder kompas, meer heb je in essentie niet nodig. En een Omgevingswet die de realisatie van die maatschappelijke meerwaarde faciliteert. Als je je leefomgeving en jezelf serieus wilt nemen dan accepteer je complexiteit als een schitterend fact-of-life die je met alle wijsheid tegemoet kunt treden. Houd op met bezweringen van eenvoudig & beter om rijke complexiteit in een simpel hokje te drukken. Onze kostbare leefomgeving en ons menselijk vernuft verdienen beter. Het is even wennen om het ons aangeleerd en aangepraat dominante mechanistisch besturingsmodel uit het hoofd te zetten. Dave Snowden geeft nog waarschuwing. De grens tussen eenvoudig en chaotisch is niet zo stevig. Je valt gemakkelijk over de rand in chaos. Voorbeelden te over, neem bijvoorbeeld eens de vele mislukte grootschalige ICT-projecten bij overheid en bedrijfsleven. Voor de Omgevingswet trekken we toch wel onze lessen daaruit? Ab van Luin Bestuurder/directeur Coöperatie NederLandBovenWater Directeur Spade
Gerelateerde Artikelen