De kracht van lokale coalities in een onzekere wereld

De economische crisis heeft er aan bijgedragen dat er meer oog is voor onzekerheid en complexiteit. Niet alles is meer tot in detail te voorzien en te plannen. De Deltabeslissingen zijn een voorbeeld van dit nieuwe denken, aldus Deltacommissaris Wim Kuijken. Deze beleidsbeslissing combineert een lange termijnblik met het besef van omgaan met vele onzekerheden. Ook op lokaal niveau zijn er interessante initiatieven, zoals nieuwe coalities die een integrale, gebiedsgerichte afweging kunnen maken. De Hoekse Waardemakerij is een goed voorbeeld.

Het Deltaprogramma stelt een ‘adaptieve aanpak’ voor. Een van de uitvoeringsgebieden voor een dergelijke adaptatiestrategie is de Zuidwestelijke Delta. Een gebied dat dient als laboratorium voor een dynamische balans tussen economische ontwikkeling, stedelijke ontwikkeling, agrarische ontwikkeling, water veiligheid en ecologie. De Hoekse Waard is hier een van de deelgebieden, op de grens van rivierengebied en delta en bestaande uit zestig polders. De komende jaren worden diverse dijken langs Hollands Diep en Haringvliet versterkt. Op termijn verandert ook de waterhuishouding van het Haringvliet en Volkerak Zoommeer. Verder zijn binnen de provinciale verordening vijf zoeklocaties voor windenergie aangewezen en er liggen kansen voor recreatie. Voorheen zou hier een monofunctionele, sectorale benadering op los worden gelaten. Met de nieuwe Omgevingswet kunnen partijen echter in een vroeg stadium om tafel gaan zitten. Het omgevingsplan maakt daarbij, meer dan het bestemmingsplan, een integrale afweging mogelijk die uitnodigings- en ontwikkelingsplanologie stimuleert. [caption id="attachment_8468" align="aligncenter" width="650"]Romantiek in de Delta, een van de waardeketens in de Hoeksche Waard.
Beeld BVR[/caption] Gezamenlijk verhaal Het recente pilotproject Hoekse Waardenmakerij laat zien hoe partijen kunnen meesturen bij beleid en agendavorming. Dit project aan de zuidkant van de Hoekse Waard (Cromstrijen, Korendijk en Strijen) is door bureau BVR opgezet aan de hand van twee kernprincipes: ‘follow the money’ en ‘van klein naar groot’. Oftewel: sluit aan bij de economische dynamiek die er al is en probeer vervolgens op te schalen. De energie van lokale initiatiefnemers wordt opgezocht om van daaruit het gezamenlijke verhalen voor het gebied als geheel te ontwikkelen. Heel anders dan de klassieke aanpak van grote investerende partijen, grote investeringen en grote masterplannen. Op de open uitnodiging aan het gebied - uitgezet via www.hoekschewaardenmakerij.nl - reageerden meer dan veertig partijen, met een breed scala aan ideeën en een heel uiteenlopende investeringskracht; van enkele tonnen tot miljoenen euro’s. Een belangrijk selectiecriterium was het bijdragen aan de versterking van de economie van het gebied. De oogst van het project bestaat uit coalities van ondernemers, gebundeld in ‘waardeketens’. Een waardeketen is een samenhangende groep initiatieven, die elkaar versterken in een herkenbaar verhaal en in stappen waarde toevoegen aan het gebied. Elke waardeketen heeft eigen doelgroepen en ontwikkelt zelf de condities voor verdere realisatie. Het slim koppelen van private en publieke middelen staat daarbij centraal. Dat begint met de initiatiefnemers die moeten zorgen voor een helder ondernemingsplan. De overheid kan vervolgens bijdragen met organisatiekracht. Initiatiefnemers verwachten een overheid die met ze meedenkt. Ze kunnen niet altijd precies aangeven wat ze wanneer gaan doen. Ze werken vanuit een visie en spelen in op kansen en willen dat meteen goed aanpakken. De overheid moet daar direct adequaat op inspelen. Voor de gemeente is dit een andere rol, aldus de Strijense wethouder Van Tilborg: ‘Welke kansen dienen zich aan en hoe kunnen we daarmee coalities vormen? En je leidt als gemeente de vergadering niet meer, maar bent een van de deelnemers aan het gesprek.’ Agnes Franzen, Bart Bomas resp. directeur Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling (SKG) en BVR