Circulair denken als drijvende kracht voor gebiedsontwikkeling

| 3 juni 2021

Het thema circulariteit wint aan terrein bij gebiedsontwikkelingen. En dat is maar goed ook. Onze manier van bouwen en ontwikkelen moet anders omdat de grondstoffen die we gebruiken op raken en een schadelijk effect hebben op de natuur.

Circulariteit is veelal één van de duurzaamheidthema’s bij gebiedsontwikkeling, naast bijvoorbeeld duurzame energie, -mobiliteit en klimaatadaptatie. Het gevolg is dat we kansen missen. Her en der worden circulaire materialen toegepast waar dat past binnen de lineair opgestelde businesscase. Maar de echte systeemverandering die nodig is voor een circulaire economie komt niet van de grond.

Circulair zou juist de overkoepelende werkwijze moet zijn die je toepast op alles wat je doet in een gebiedsontwikkeling. Door circulariteit te verweven in bijvoorbeeld de manier van samenwerken met partners, in de stedenbouwkundige opzet, de grondexploitatie en de beheerfilosofie krijgen we de benodigde systeemverandering voor elkaar.

Circulair denken wil zeggen het inzien en begrijpen van onderlinge afhankelijkheden. Het systeem waarin je als gebiedsontwikkeling opereert begrijpen, daar gaat het om. Dit is nodig om vat te krijgen op de toekomstige waarde van materialen als ook het behouden en creëren van sociale en natuurwaarden.

Circulair denken wil zeggen: het inzien en begrijpen van onderlinge afhankelijkheden

Denk verder dan één enkele levenscyclus van de materialen die je toepast. Werk aan afspraken om te zorgen dat partijen lange termijn verantwoordelijkheid nemen voor hun materialen. Ook vragen over het eigenaarschap van producten over het beheer tijdens het gebruik, zijn aan de orde. Dit gaat verder dan het bepalen van circulaire meetmethodes, die ook nog eens volop in ontwikkeling zijn.

Door bij de toepassing van producten meerdere levensfases vooruit te denken, ga je in het hier en nu andere keuzes maken. Het traditionele lineaire speelveld gaat verschuiven naar een circulair speelveld.

Circulariteit als overkoepelende werkwijze bij gebiedsontwikkeling gaat vast en zeker botsen met wat we gewend zijn en hoe we onze systemen nu ingericht hebben. Hoe neem je bijvoorbeeld natuur- en sociale waarden mee in de businesscase? Hoe strookt een circulaire openbare ruimte met de beheerprotocollen? Om de omslag te maken, zijn deze botsingen juist nodig en leerzaam. Ga ze niet uit de weg, maar leer er gezamenlijk van en bedenk oplossingen. Mij geeft het juist enorm veel energie om te zoeken naar deze nieuwe circulaire mogelijkheden.

Ga botsingen niet uit de weg, leer er gezamenlijk van en bedenk oplossingen

Circulair denken doe je niet alleen, maar met alle betrokken partijen samen. Soms met partijen die je eerder niet in je project had. Zoals een sloper of een leverancier van kozijnen die meedenkt over demontabelheid van het ontwerp. Als je alle expertises slim verweeft en iedereen uitdaagt om de circulaire denkwijze toe te passen, zijn we echt in staat om die circulaire systeemomslag met elkaar gaan maken!

Door Thijs Aarden, adviseur bij Over Morgen