Circulariteit: de kracht van kleine zichtbare acties

| 24 juni 2021

Onlangs kreeg ik tijdens een sessie met een gemeenteraad de vraag: hoe zorgen we dat een thema als circulariteit begrijpelijk wordt voor inwoners? Een belangrijke vraag als je het mij vraagt! En eentje die steeds vaker terugkomt.

Door Malu Hilverink, adviseur bij Over Morgen. Onder de titel Nieuwe Energie schrijven Jade Oudejans, Malu Hilverink en Ferdinand Michiels een maandelijkse column in ROm. Deze column staat in ROm 6, juni 2021. ROm is gratis voor ambtenaren in het domein van de fysieke leefomgeving. Neem nu een thuisabonnement.

Uiteraard is de transitie naar een circulaire economie een enorme en tevens complexe uitdaging waar we als samenleving en ook gemeenten voor staan. Er ligt helaas nog geen kant-en-klaardraaiboek klaar waarvan we enkel de stappen hoeven te volgen. Maar het antwoord op deze vraag uit de raad is eigenlijk heel simpel. Om circulariteit begrijpelijk te maken moeten we namelijk, naast de nodige visies en uitgebreide programma’s, óók klein beginnen.

Juist bij een breed onderwerp als circulariteit. Want door klein te beginnen en te starten met concrete acties, maken we circulariteit zichtbaar en tastbaar. En dat zorgt weer voor bewustzijn! Daarnaast doet een goed voorbeeld goed volgen. Daar kan geen communicatiemiddel of campagne tegenop.

En precies daar komt de buurtbewoner om de hoek kijken. Want waar kan dit nu beter dan lokaal bij inwoners in straten en wijken? Bijvoorbeeld door het plaatsen van een wormenhotel waar buurtbewoners hun gft kwijt kunnen en plaatselijk compost kunnen maken. Openbare regentonnen die voor de hele straat toegankelijk zijn. Of gezamenlijke moestuinbakken, om maar wat te noemen. Het mooie van dit soort acties is dat het niet alleen bijdraagt aan duurzaamheid en circulariteit, maar ook zorgt voor verbinding van mensen onderling.

Begin met kleine stappen, een goed voorbeeld doet volgen

Een voordeel van dit soort kleinere acties is dat we ook met beperkte budgetten impact kunnen maken. Door circulariteit bovendien slim te integreren in bestaande projecten vanuit bijvoorbeeld stadsbeheer en ruimtelijke ontwikkeling, hoeft er lang niet altijd extra geld aan te pas te komen. Denk bijvoorbeeld aan speeltoestellen van gerecycled materiaal of het opnieuw inzetten van bomen, vrijgekomen bij kapwerkzaamheden, als klimobjecten. Of werk samen met lokale initiatieven die materialen en tegenwoordig zelfs planten redden van de sloop en ze in dezelfde buurt een nieuw leven geven.

Wat kunnen gemeenten nog meer doen om circulariteit begrijpelijk te maken? Creëer ruimte voor circulaire acties, letterlijk en figuurlijk. Zo sta ik zelf regelmatig vanuit een vrijwilligersorganisatie in het plaatselijke buurthuis maaltijden te koken met ‘gered’ voedsel van plaatselijke winkeliers en horeca dat anders zou worden weggegooid. Naast gezonde gratis maaltijden voor buurtbewoners, draagt dit bij aan het bewustzijn rondom voedselverspilling én het tegengaan van eenzaamheid. Drie vliegen in een klap! Een gemeente kan ook ruimte creëren door circulaire initiatieven een podium te geven, door een ‘straatprijs’ uit te reiken aan de meest circulaire straat of zelfs een lokale grondstoffenburgemeester aan te wijzen. Zo zijn er talloze acties te bedenken.

Tot slot: enerzijds zijn we zelf professionals die in ons werk aan de slag moeten met circulariteit. Maar laten we vooral niet vergeten dat we zelf ook inwoner en buurtgenoot zijn. Met andere woorden, aan welke circulaire acties draag jij bij in jouw wijk?