De kans van krimp

| 28 oktober 2021

Krimp wordt vaak gezien als iets negatiefs. Het is teruggang en krimpende wind kondigt weersverslechtering aan. Maar dat hoeft niet (altijd). Soms biedt krimp een kans. Voor transformaties bijvoorbeeld. De Dag van de Stad is dit jaar in Heerlen. Toeval? Zeker niet. Net als twee jaar geleden op de laatste Dag van de Stad, staat de woningbouwopgave weer hoog op het lijstje. En dan is de keuze voor Heerlen een interessante. Hoe werkt gebiedstransformatie in een krimpregio en wat kan die bijdragen aan de woningbouwopgave? Daarover gaan we op Dag van de Stad in gesprek met bestuurders van gemeenten, rijk, provincie, corporaties en marktpartijen.

Als iets krimpt, wordt het kleiner. En als iets kleiner wordt, ontstaat er ruimte. En dat is precies wat bij een transformatie nodig is. Ruimte, want die is schaars. Ook krimpregio’s kennen een transformatieopgave. Zo heeft het centrum van Heerlen vele incourante kantoorgebouwen. Als die weg kunnen, ontstaat er ruimte. Maar transformatie hier is net zo complex als in andere gebieden; hoe kom je tot de juiste programmering, hoe krijg je de businesscase sluitend, hoe kun je aan alle ambities die partijen hebben voldoen? Om er maar eens een paar te noemen. Daar komt nog bij dat in een krimpregio toevoegen van programmering niet vanzelfsprekend is. Dus kwantiteit en toevoegen is niet de oplossing. Maar de ruimte gebruiken om kwaliteit in de leefomgeving toe te voegen is dat wel.

Gebruik de ruimte om kwaliteit in de leefomgeving toe te voegen

Als je op grote schaal winkel- en kantoormeters gaat weghalen is uiteraard de vraag wat daarvoor in de plaats komt. De nieuwe invulling zal het centrum moeten versterken en aansluiten bij de behoefte. Daarbij is vooral behoefte aan mensen, zowel overdag als in de avonduren. Dit kan alleen door in de binnenstad een mix van woningen te realiseren waar veel verschillende mensen een woonplek kunnen vinden. Dit biedt een kans voor hoogwaardige woonmilieus, met nieuw elan en aantrekkingskracht.

Uiteraard kan een deel van getransformeerde kantoren en winkels ingezet worden als broedplaatsen voor creatievelingen. De creatieve industrie verlevendigt en verjongt de binnenstad. Maar de behoefte daaraan is eindig en de baten staan niet in verhouding met de kosten. Een andere mogelijkheid is een landelijke proeftuin voor woonvormen voor senioren. Het langer zelfstandig thuis wonen kent vele uitdagingen die we nog met elkaar moeten uitzoeken. De ruimte daarvoor kunnen we mogelijk in Heerlen vinden. Een mooi thema voor een volgende IBA Parkstad!

Zo zijn er kansen voor krimpsteden, ook door hun unieke eigenschappen. Ze liggen in een mooie landelijke omgeving en het voorzieningenniveau is (nog steeds) op een goed niveau. Met Aken en Luik op een steenworp afstand, zelfs centraal in een internationaal metropolitaan gebied. Door die ruimte te benutten schrijf je de krimpregio’s niet af als de zielige uithoeken van ons land, maar benut je de mogelijkheden van de regio’s om bij te dragen aan de woningbouwopgave en maak je van de krimp een kans!

Door Jop Fackeldey. Hij is voorzitter van het programma Stedelijke Transformatie, een samenwerking tussen Rijk, provincies, gemeenten, ontwikkelaars, bouwers en investeerders. Hij schrijft in ROm een maandelijkse column over de urgentie, knelpunten en oplossingen.