Cultuurhistorie als inspiratiebron voor aanpak winkelleegstand
Op zoek naar de biografie van een winkelstraat

| 24 september 2014
De biografie van het Schoutenstraatje laat zien dat deze straat pas laat als winkelstraat tot bloei is gekomen en dus logischerwijs ook als eerste met leegstand te kampen heeft. Dat vraagt om oplossingen anders dan een zoektocht naar nieuwe winkelformules.  Beeld Danny Danckaert

De biografie van het Schoutenstraatje laat zien dat deze straat pas laat als winkelstraat tot bloei is gekomen en dus logischerwijs ook als eerste met leegstand te kampen heeft. Dat vraagt om oplossingen anders dan een zoektocht naar nieuwe winkelformules. Beeld Danny Danckaert

In Nederlandse steden staat inmiddels bijna 7 procent van de winkelpanden leeg. Vooral in krimpgemeenten en de aanloopstraten van hoofdwinkelgebieden neemt de leegstand snel toe. Het verleden kan een inspiratiebron zijn in de zoektocht naar nieuwe bestemmingen voor wegkwijnende locaties. Enkele gemeenten gingen afgelopen voorjaar tijdens een Community of Practice met dat gegeven aan de slag.

Erfgoed en ruimte
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) werkt sinds 2012 vanuit de ‘Visie Erfgoed en Ruimte, Kiezen voor Karakter’ aan het verbinden van ruimtelijke veranderingen aan de identiteit van gebieden. Wie naar de ontwikkelingsgeschiedenis van Nederland kijkt, ziet op hoofdlijnen een land ontstaan uit water, een land verdeeld in bedachte kavels en structuren, een land waar compacte steden het stedelijke leven kleuren, maar ook een land waar altijd ruimte was voor andersdenkenden. Die kenmerken vormden Nederland niet alleen in het verleden, maar kunnen ook een inspiratiebron vormen voor actuele ruimtelijke opgaven. De RCE zet graag haar kennis, menskracht en middelen in om deze thema’s samen met andere partijen vorm te geven. In ROmagazine doen we er dit jaar verslag van.

De binnenstad van Venray ziet er piekfijn uit. Vijf jaar geleden liet de gemeente na jarenlange discussies een grootschalige opknapbeurt van de openbare ruimte uitvoeren. Bestrating, verlichting en plantsoenen werden voor een slordige zeven miljoen euro vernieuwd. Pandeigenaren werden bovendien met subsidies verleid om de uitstraling van hun bezit te verbeteren. De inspanningen werden in 2011 beloond met de uitverkiezing tot ‘beste binnenstad van Nederland’. Toch staat in de Limburgse gemeente zo’n tien procent van de winkelpanden leeg.

Invalshoek
Venray is niet de enige plaats die met winkelleegstand kampt. Steeds meer Nederlandse gemeenten hebben moeite om nieuwe detaillisten voor lege panden te vinden. In de hoofdwinkelstraten, de zogenaamde A1-locaties, valt het meestal nog wel mee. Maar in de aanloopstraten en de wijken daarbuiten neemt het aantal lege panden snel toe. Gemiddeld staat bijna 7 procent van de winkelruimten in steden en dorpen leeg. In krimpgebieden liggen die getallen nog veel hoger. Onderzoekers van brancheorganisatie Inretail voorspellen bovendien dat het er de komende jaren door de groei van internetwinkels en een krimpende bevolking niet veel beter op wordt.

Veel gemeenten proberen met grootschalige ingrepen in de openbare ruimte of dure imagocampagnes de leegstand te lijf te gaan. Het kan verfrissend zijn om eens vanuit een andere invalshoek naar het probleem te kijken. Sommige winkelstraten hebben in het verleden een andere functie gehad die inspiratie kan bieden bij het herbestemmen van lege winkels. In historische panden kunnen bovendien initiatieven uit andere sectoren zoals de zorg of horeca, voor nieuwe levendigheid en inkomsten zorgen.

‘Eyeopener’
Afgelopen voorjaar organiseerden de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en adviesbureau Seinpost voor enkele gemeenten een Community of Practice (CoP) waarin zij op zoek gingen naar de ‘biografie van hun winkelstraat’. Ze onderzochten de geschiedenis van de straat en de functies die panden en openbare ruimte door de jaren heen hadden gehad. Zo kwamen soms verborgen of vergeten kwaliteiten naar boven die inspiratie bieden voor de toekomst.

Jaco Boer

Het volledige artikel is te lezen in ROm 9, september 2014

Neem een abonnement op ROm
of bestel het nummmer (t.w.v. € 24,00) via info@romagazine.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *