Provincie, laat van je horen!

| 15 juli 2021

De media lopen ervan over. De druk op de gesprekken over de energietransitie neemt toe. Partijen nemen positie in. Belangen komen scherper op tafel. We zijn op een cruciaal moment beland. Dit is het moment voor provincies om zich uit te spreken over hoe we stappen voorwaarts gaan zetten met windturbines en zonnevelden.

In participatieprocessen rondom windturbines en zonnevelden is steeds meer emotie voelbaar. Argumenten vliegen over en weer. De weerstand lijkt haast harder te groeien dan het gesprek. Diverse participatieprocessen zijn stilgelegd, beleidsambities stevig bijgesteld op basis van deze participatie. Maatregelen en plannen zijn steeds minder vergaand. En het belangrijkste argument hierbij is het ontbreken van draagvlak in de samenleving. Dit geldt vast niet voor alle participatieprocessen overal in het land, maar is wel een trend.

‘Misschien maar goed dat het nu even flink botst. Dat brengt ons sneller tot de essentie’


Maak ik mij zorgen? Mijn jonge enthousiaste geest roept om vernieuwing en versnelling. Mijn ervaring de afgelopen jaren heeft mij geleerd dat deze transitie wellicht niet zo snel gaat als ik hoopte. Zorgvuldigheid en democratie zijn belangrijke basisvoorwaarden. Dat kost tijd en ik train mezelf om dat geduld te hebben. En tegelijkertijd zien we dit met elkaar al een aantal jaar aankomen. Misschien maar goed dat het nu even flink botst. Dat brengt ons sneller tot de essentie. Waar zit de pijn?

Ondertussen zien we nationaal belangrijke ontwikkelingen. In Den Haag zijn ze er nog niet helemaal over uit wie deze hete aardappel vast durft te pakken en hoe het kabinet hierop gaat inzetten. Gemeenteraadsverkiezingen staan op de agenda, die ervoor zorgen dat gemeenten zich minder gaan uitspreken over energietransitie. En kijk naar de klimaatzaak tegen Shell of de zaken en berichten van Urgenda. De druk van buitenaf neemt toe. Gevestigde systemen worden heen en weer geschud en getest. Voeg daaraan toe dat vanuit Brussel de eerste signalen komen dat er komende jaren stevig gestuurd gaat worden op de klimaataanpak.

‘De provincie heeft tot nu toe geen stevige rol gepakt’


Een overheid die zich in dit geheel nog maar weinig heeft laten horen is de provincie. In veel RES regio’s hebben zij zich faciliterend opgesteld. Bijvoorbeeld met de portemonnee, kennis, netwerk of tijd. Maar continu zeiden zij dat het gesprek aan de regio is. Ze hebben tot nu toe geen stevige rol gepakt. Het huis van Thorbecke is wel veel benoemd in de fase van startnotities twee jaar terug. Meer als dreiging dan als samenwerking. Maar de provincies hebben zich afgelopen tijd op het gebied van de RES weinig uitgesproken.

Het moment lijkt rijp om dat nu wel te doen. Zij kunnen in deze fase nog wel eens een cruciale rol gaan spelen. Gemeenten stoeien met de lokale weerstand die op veel plekken aanwezig is. De provincie staat er verder vanaf, kijkt naar grotere ruimtelijke en sociaal-maatschappelijke belangen en kan een rol gaan spelen in het creëren van duidelijkheid en houvast. Ik zie vooral een rol voor provincies weggelegd bij windturbines, omdat ze daar ook bevoegd gezag zijn. Zij hebben via dat thema invloed op het elektriciteitsnetwerk. En dat kan wel eens belangrijk gaan worden voor zonnevelden en zon op grote daken die vaak niet haalbaar zijn vanwege beperkingen in het netwerk.

De provincie als ‘boeman’ én als partner met enorme kennis en invloed


Misschien wordt de provincie daarmee een beetje de boeman ten dienste van de échte klimaatzaak. Maar zeker ook partner met enorme kennis en invloed. Kleur bekennen is nu nodig. Zonder direct in te vullen hoe, roep ik de provincies op om zich uit te spreken in de RES en alle programma’s en projecten waar we komende jaren mee aan de slag moeten samen.

Door Rijk van Voskuilen, adviseur bij Over Morgen